Düýn Tähranda Türkmenistanyň, Russiýanyň, Gazagystanyň, Azerbaýjanyň we Eýranyň Prezidentleriniň gatnaşmagynda Hazarýaka döwletleriň 2-nji sammiti başlandy.

Forumyň gün tertibine, ilkinji nobatda, Hazaryň hukuk derejesini kesgitlemek, sebit hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek we giňeltmek, şeýle hem baý resurslardan bilelikde rejeli peýdalanmak, dünýä ähmiýetli şu özboluşly tebigy howdanyň biologik köpdürlüligini saklamak we goramak bilen baglanyşykly wajyp meseleleriň tutuş toplumy girizildi. Döwletleriň bäşisiniň baştutanlarynyň ylalaşygynyň bilelikdäki Jarnamada beýan edilmegine garaşylýar. Şonuň bilen birlikde, Tähran duşuşygy oňa gatnaşyjylara ikitaraplaýyn we köpugurly meseleleriň birnäçesini ara alyp maslahatlaşmaga we şolar boýunça çözgütleri tassyklamaga mümkinçilik berer. Hususan-da, Türkmenistanyň, Gazagystanyň we Eýranyň içinden geçýän demir ýoluň gurluşygy barada üçtaraplaýyn resminama gol çekmek göz öňünde tutulýar.

Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan başlap, Türkmenistan Hazar deňziniň zolagynda parahatçylygy, ylalaşygy we durnuklylygy saklamagyň tarapdary bolup, taraplaryň ählisiniň milli bähbitlerini we perspektiwasy uly taslamalary durmuşa geçirmäge umumy tagallalary birleşdirmegi hem-de ekologiýa problemalaryny çözmäge toplumlaýyn garaýşy göz öňünde tutýan konstruktiw gepleşiklere taýýardyr. Hoşmeýillilik, deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak we sagdyn pragmatizm ýaly ýörelgeler Hazarýaka sebitiniň ýurtlary bilen hyzmatdaşlyk meselelerinde Türkmenistanyň pozisiýasyny kesgitleýän prinsiplerdir.

Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan Hazarýaka döwletleriniň baştutanlarynyň birinji sammitini geçirmek başlangyjy bilen çykyş edipdi, ol 2002-nji ýylyň Gurbansoltan aýynda Aşgabatda geçirilipdi. Ähmiýeti boýunça bu duşuşyga sözüň doly manysynda taryhy waka diýse bolar, çünki hut türkmen paýtagtynda Hazaryň hukuk derejesiniň çylşyrymly meselesi, onuň özboluşly resurslaryny bilelikde ulanmak boýunça goňşy ýurtlaryň döwlet baştutanlary öz pozisiýalaryny ilkinji gezek beýan edipdiler, özara gatnaşyklaryň ähli jähtleri ara alnyp maslahatlaşylypdy we Hazar problemasyny çözmäge garaýşyň ileri tutulýan ugurlary kesgitlenipdi. Hut şol wagt gepleşikleriň derejesi täze belentlige çykarylypdy—taraplar diňe bir deňziň serişdelerini ulanmagyň prinsiplerini däl, eýsem kenarýaka döwletleriň halklarynyň ykbalyny we geljegini hem ara alyp maslahatlaşypdylar.

Şonda «bäş döwletiň—bäş pozisiýasy» tezisini bähbitleri utgaşdyrmak ugruna geçirmek wezipesi goýlupdy. Aşgabat sammitiniň münberinden deňziň ykbaly üçin ylalaşyga, tagallalary birleşdirmäge, umumy jogapkärçilige esaslanýan hyzmatdaşlygyň strategiýasy babatda Türkmenistanyň pozisiýasy ynamly beýan edilipdi.

Hazarýaka döwletleriň ikinji sammiti bäş ýarym ýyla golaý wagt mundan ozal Aşgabatda başlanan we şondan bäri köpugurly formatda işjeň dowam edýän gepleşikleri hil taýdan täze derejä, ählumumy bähbitleriň, parahatçylygyň we abadançylygyň hatyrasyna özara peýdaly hyzmatdaşlygy ylalaşygyň has ýokary derejesine çykarmaga gönükdirilendir.