| |
Düýn Tähranda Türkmenistanyò, Russiýanyò, Gazagystanyò, Azerbaýjanyò we Eýranyò Prezidentleriniò gatnaºmagynda Hazarýaka döwletleriò 2-nji sammiti baºlandy.
Forumyò gün tertibine, ilkinji nobatda, Hazaryò hukuk derejesini kesgitlemek, sebit hyzmatdaºlygyny iºjeòleºdirmek we giòeltmek, ºeýle hem baý resurslardan bilelikde rejeli peýdalanmak, dünýä ähmiýetli ºu özboluºly tebigy howdanyò biologik köpdürlüligini saklamak we goramak bilen baglanyºykly wajyp meseleleriò tutuº toplumy girizildi. Döwletleriò bäºisiniò baºtutanlarynyò ylalaºygynyò bilelikdäki Jarnamada beýan edilmegine garaºylýar. ªonuò bilen birlikde, Tähran duºuºygy oòa gatnaºyjylara ikitaraplaýyn we köpugurly meseleleriò birnäçesini ara alyp maslahatlaºmaga we ºolar boýunça çözgütleri tassyklamaga mümkinçilik berer. Hususan-da, Türkmenistanyò, Gazagystanyò we Eýranyò içinden geçýän demir ýoluò gurluºygy barada üçtaraplaýyn resminama gol çekmek göz öòünde tutulýar.
Garaºsyzlygyò ilkinji ýyllaryndan baºlap, Türkmenistan Hazar deòziniò zolagynda parahatçylygy, ylalaºygy we durnuklylygy saklamagyò tarapdary bolup, taraplaryò ählisiniò milli bähbitlerini we perspektiwasy uly taslamalary durmuºa geçirmäge umumy tagallalary birleºdirmegi hem-de ekologiýa problemalaryny çözmäge toplumlaýyn garaýºy göz öòünde tutýan konstruktiw gepleºiklere taýýardyr. Hoºmeýillilik, deòhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak we sagdyn pragmatizm ýaly ýörelgeler Hazarýaka sebitiniò ýurtlary bilen hyzmatdaºlyk meselelerinde Türkmenistanyò pozisiýasyny kesgitleýän prinsiplerdir.
Mälim bolºy ýaly, Türkmenistan Hazarýaka döwletleriniò baºtutanlarynyò birinji sammitini geçirmek baºlangyjy bilen çykyº edipdi, ol 2002-nji ýylyò Gurbansoltan aýynda Aºgabatda geçirilipdi. Ähmiýeti boýunça bu duºuºyga sözüò doly manysynda taryhy waka diýse bolar, çünki hut türkmen paýtagtynda Hazaryò hukuk derejesiniò çylºyrymly meselesi, onuò özboluºly resurslaryny bilelikde ulanmak boýunça goòºy ýurtlaryò döwlet baºtutanlary öz pozisiýalaryny ilkinji gezek beýan edipdiler, özara gatnaºyklaryò ähli jähtleri ara alnyp maslahatlaºylypdy we Hazar problemasyny çözmäge garaýºyò ileri tutulýan ugurlary kesgitlenipdi. Hut ºol wagt gepleºikleriò derejesi täze belentlige çykarylypdy—taraplar diòe bir deòziò seriºdelerini ulanmagyò prinsiplerini däl, eýsem kenarýaka döwletleriò halklarynyò ykbalyny we geljegini hem ara alyp maslahatlaºypdylar.
ªonda «bäº döwletiò—bäº pozisiýasy» tezisini bähbitleri utgaºdyrmak ugruna geçirmek wezipesi goýlupdy. Aºgabat sammitiniò münberinden deòziò ykbaly üçin ylalaºyga, tagallalary birleºdirmäge, umumy jogapkärçilige esaslanýan hyzmatdaºlygyò strategiýasy babatda Türkmenistanyò pozisiýasy ynamly beýan edilipdi.
Hazarýaka döwletleriò ikinji sammiti bäº ýarym ýyla golaý wagt mundan ozal Aºgabatda baºlanan we ºondan bäri köpugurly formatda iºjeò dowam edýän gepleºikleri hil taýdan täze derejä, ählumumy bähbitleriò, parahatçylygyò we abadançylygyò hatyrasyna özara peýdaly hyzmatdaºlygy ylalaºygyò has ýokary derejesine çykarmaga gönükdirilendir. |
|