Düýn Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň ýolbaşçylary bilen maslahat geçirdi, onuň gün tertibine ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumyny ösdürmek boýunça ileri tutulýan meseleler girizildi.

Döwlet baştutany maslahaty açmak bilen, ýangyç-energetika toplumy ägirt uly tebigy we senagat kuwwatyna eýe bolup durýandygy üçin milli ykdysadyýetde esasy orny eýeleýär diýip belledi. Döwletiň energetika syýasatynyň esasy ugurlary «Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasynda» beýan edildi. Häzirki wagtda bu strategik resminamanyň berjaý edilişiniň barşyny seljermek, ýakyn ýyllarda we geljekde pudagyň öňünde durýan anyk wezipeleri ara alyp maslahatlaşmak möhümdir, şol wezipeleriň çözülmegi türkmen döwletiniň sosial-ykdysady taýdan sazlaşykly ösmegine, türkmen halkynyň maddy hal-ýagdaýynyň has-da gowulandyrylmagyna degerli ýardam berer.

Soňra nebitgaz toplumynyň ýolbaşçylaryna söz berildi, olar pudaga degişli düzümlerde işleriň ýagdaýy hem-de ýangyç-energetika toplumynyň dürli sektorlaryny ösdürmek boýunça bellenilen meýilnamalary ýerine ýetirmek üçin görülýän çäreler barada hasabat berdiler.

Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini peýdalanmak we dolandyrmak baradaky döwlet agentliginiň ýerine ýetiriji direksiýasynyň ýerine ýetiriji direktory B.Myradow ýakynda Wilnýus şäherinde global energetika howpsuzlygynyň meselelerine bagyşlanyp geçirilen halkara maslahatyna türkmen delegasiýasynyň gatnaşandygy barada hasabat berdi. Maslahatyň çäklerinde Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlaryň ýangyç-energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlygynyň ýagdaýy we mümkinçilikleri barada gyzykly pikir alşylandygy bellenildi, şonda daşary ýurtlaryň wekilleri netijeli gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna, türkmen nebitgaz toplumynyň ähli sektorlarynda hyzmatdaşlygyň işeňňirleşdirilmegine öz isleglerini beýan etdiler.

Soňra «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygy Ý.Kakaýewiň hasabaty diňlenildi. Ol türkmen ýangyjyny dünýä bazarlaryna ibermegiň köpugurly ulgamyny döretmek boýunça ýaýbaňlandyrylan iş barada hasabat bermek bilen, hormatly Prezidentimize gaz pudagy boýunça uzakmöhletleýin döwletara ylalaşyklarynyň we şertnamalarynyň ýerine ýetirilişi, eksport üçin niýetlenen ýangyç geçirijileriň çig mal binýadynyň pugtalandyrylmagyna, olaryň önümçilik infrastrukturasynyň ösdürilmegine gönükdirilen guramaçylyk-tehniki çäreler barada, şeýle hem gaz sektoryna degişli uly möçberli maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine ýardam berjek Türkmenistanyň we hyzmatdaşlyk edýän ýurtlaryň ekspert toparlarynyň bilelikdäki işi hakynda jikme-jik habar berdi.

Döwlet ministri — «Türkmennebit» döwlet konserniniň başlygy G.Täşliýew döwlet baştutanyny soňky döwürde edilen işleriň netijeleri we geljek üçin niýetlenen meýilnamalar bilen tanyşdyrdy. G.Täşliýew ýangyç-energetika toplumynyň esasy senagat birleşiginiň önümçilik maksatnamasy bilen tanyşdyrdy. Şunda uzak wagtlap ulanylýan ýataklarda, hususan-da, Barsagelmezdäki nebit promysellerinde uglewodorod ýangyjynyň çykarylyşyny intensifikasiýalaşdyrmak boýunça bellenilen çärelere, şeýle hem günorta-günbatardaky ýangyçly meýdançalary we strukturalary, şol sanda Akpatlawugy, Ekeremi, Çekişleri we ýurduň nebit-gazly beýleki ýerlerini senagat taýdan çaltlandyrylan depginde özleşdirmäge degişli taslamalara aýratyn üns berildi.

Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministri B.Hojamuhammedow ulanylýan önümçilikleri toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak, olaryň kuwwatlyklaryny artdyrmak hem-de nebiti we gazy gaýtadan işleýän täze önümçilikleri gurmak bilen bagly meseleleri jikme-jik beýan etdi.

«Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasynyň başlygy S.Jumaýew hormatly Prezidentimize pudagyň çig-mal binýadynyň pugtalandyrylmagyna gönükdirilen uly möçberli işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Geologiýa edarasynyň ýolbaşçysy öz hasabatynda, hususan-da, «Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyna» hem-de şu ýyl üçin pudak boýunça bellenilen meýilnamalara laýyklykda, geologiýa gözlegleriniň, geofiziki barlaglaryň, gözleg-agtaryş buraw işleriniň möçberi ep-esli artdyryldy diýip belledi. Şonuň netijesinde, soňky döwürde täze ýangyç ýataklarynyň, ykdysadyýetiň beýleki pudaklary üçin mineral serişdelere baý ýataklaryň onlarçasy ýüze çykaryldy. Häzirki wagtda dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň nebitgaz pudagynda hyzmatdaşlyk etmäge uly isleg bildirmegi Türkmenistanyň ägirt uly energetiki kuwwatynyň bardygyny görkezýän özboluşly subutnamadyr.
«Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň başlygy J.Babaşew döwlet baştutanyna iri möçberli maýa goýum taslamalarynyň, şol sanda täze ýataklary we geljegine uly umyt bildirilýän meýdançalary özleşdirmek boýunça taslamalaryň berjaý edilişi barada hasabat berdi. Gurbanguly Berdimuhamedow onuň hasabatyny diňläp, konserniň ýolbaşçylarynyň adyna birnäçe tankydy bellikleri aýtdy. Hormatly Prezidentimiz gazanylan netijeleriň nebitgaz toplumynyň gurluşyk kärhanalarynda bar bolan mümkinçiliklere laýyk gelmeýändigini belledi. Konserne degişli düzümleriň mobilligini, olaryň işiniň ugurlarynyň giňeldilmegini, ýerine ýetirýän işleriniň ýokary hilli bolmagyny üpjün etmek üçin gaýragoýulmasyz çäreleri görmek gerek. Munuň üçin dünýäde toplanylan hem-de ýurdumyzyň gurluşykçylarynyň hyzmatdaşlyk edýän daşary ýurt kompaniýalarynyň tejribesini düýpli öwrenip, ulanmak gerek.

Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň direktory T.Mämmedow döwlet baştutanyna ýurdumyzyň senagatynda öňdebaryjy kärhananyň işiniň esasy parametrleri, täze tehnologik liniýalaryň gurluşygy barada hasabat berdi. Şol liniýalar ýurdumyzyň nebit-himiýaçylarynyň çykarýan nebit önümleriniň görnüşlerini ep-esli köpeltmäge mümkinçilik berer.

Hormatly Prezidentimiz dünýä bazarlarynda bäsdeşlik etmäge ukyply nebit-himiýa önümleriniň möçberlerini artdyrmagyň ýangyç-energetika toplumynyň ileri tutulýan wezipesi bolup durýandygyny belläp, şu ugur boýunça täze taslamalary taýýarlamagy, dünýäde iri maýadarlary we nebiti gaýtadan işlemekde kämil tehnologiýalara eýe bolup durýan daşary ýurt kompaniýalaryny özara peýdaly hyzmatdaşlyk etmäge çekmegi çaltlandyrmagy talap etdi.

Soňra «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň başlygy M.Kuraýewiň hasabaty diňlenildi. Ol önümçilikleriň birnäçesiniň durkuny täzelemek işiniň barşy, şeýle hem himiýa industriýasyna degişli beýleki kärhanalaryň kuwwatlyklaryny artdyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.

Gurbanguly Berdimuhamedow himiýa pudagynda ilkinji nobatdaky wezipeleriň toplumyny kesgitläp, häzirki wagtda agrar sektorda amala aşyrylýan özgertmeler bilen baglylykda, oba hojalyk ekinleriniň hasyllylygynyň ýokarlandyrylmagyna ýardam berýän dökünleriň öndürilýän möçberleriniň artdyrylmagynyň örän möhümdigini belledi. Munuň üçin ýurdumyzda ähli mümkinçilikler, şol sanda daşary ýurtly sarp edijileriň uly isleg bildirýän himiýa önümleriniň dürli görnüşlerini öndürmek üçin niýetlenen mineral serişdeleriň uly gorlary bar. Hormatly Prezidentimiz bu barada aýtmak bilen, degişli düzümleriň ýolbaşçylaryna karbamid we kaliý dökünlerini öndürmek boýunça täze zawodlaryň gurluşygyna dahylly meseleleriň çözülmegine aýratyn üns bermegi tabşyrdy.

Gurbanguly Berdimuhamedow berlen hasabatlary jemläp, Türkmenistanyň örän köp möçberlerdäki tebigy baýlyklarynyň we ilkinji nobatda nebitiň we gazyň uly gorlarynyň halkara sanawyna girizilen uglewodorod serişdeleriniň netijeli we rejeli ulanylmagynyň häzirki döwrüň möhüm wezipesi bolup durýandygyny ýene-de bir gezek belledi. Türkmen döwletiniň sazlaşykly ösüşini üpjün etmek hem-de ony dünýäniň ösen ýurtlarynyň derejesine çykarmak üçin ýurdumyzda amala aşyrylýan reformalaryň üstünlikli bolmagynyň girewi şundan ybaratdyr.

Maksatlara ýetmegiň ýollary «Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasynda» kesgitlenildi. Onda bellenilen çäreleriň üstünlikli berjaý edilmegi döwletiň gaznasyna walýutanyň gelmegini hem-de ýangyç-energetika toplumyna degişli kärhanalaryň sosial maksatly taslamalara gös-göni gatnaşmagyny üpjün eder.

Şu wezipelerden ugur alyp, döwlet ýangyç-energetika toplumynyň ösdürilmegine, şol sanda enjamlaryň, materiallaryň, awtoulaglaryň we ýörite tehnikanyň satyn alynmagyna, ulanylýan desgalaryň durkunyň täzelenilmegine we täze nebitgaz çykarylýan desgalaryň gurluşygyna, geologiýa-gözleg we buraw işleriniň giňeldilmegine köp milliardlara barabar maýa goýumlaryny bölüp berýär. Şonuň netijesinde nebitgaz we nebithimiýa senagatyna degişli kärhanalary täze tehnika bilen üpjün etmek, döwrebaplaşdyrmak we olaryň durkuny täzelemek, nebit önümleriniň dürli görnüşleriniň çykarylmagyny ýola goýmak, şeýle hem esasy nebitgaz ýataklarynda ýangyç çig malynyň çykarylyşyny durnuklaşdyrmak, geljegine uly umyt bildirilýän Günorta Ýolöten, Osman, Ýaşlar ýaly täze meýdançalary açmagyň hasabyna pudagyň çig mal binýadyny pugtalandyrmak boýunça köp işler edildi.

Türkmenistan dünýäniň iri energetiki döwleti hökmünde hemmeler tarapyndan ykrar edilen derejä eýe bolmak bilen, nebitgaz ulgamynda energiýa serişdeleriniň ýurdumyz üçin peýdaly ugurlar boýunça dünýä bazarlaryna iberilmeginiň diwersifikasiýasy prinsipine esaslanýan giň halkara hyzmatdaşlygyna, şeýle hem Hazar deňziniň ýalpaklygyndaky, Amyderýanyň sag kenaryndaky hem-de nebite we gaza baý beýleki etraplardaky geljegine uly umyt bildirilýän ýataklary bilelikde özleşdirmek üçin daşary ýurtlaryň maýa goýumlarynyň we daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň çekilmegine gönükdirilen syýasaty işjeň ýöredýär.

Şonuň bilen birlikde, gazanylan netijeler ýurdumyzyň nebitgaz senagatynyň örän uly mümkinçiliklerine, türkmen döwletiniň taryhynyň täze döwründe ykdysadyýet üçin möhüm ähmiýetli ösüş depginlerine, üçünji müňýyllykda milletiň öňünde durýan wezipelere laýyk gelmeýär. Ýangyç-energetika toplumynyň işiniň netijeleri oňa bölünip berilýän örän uly möçberlerdäki maliýe serişdelerini ödemeýär. Şoňa görä-de, ýangyç-energetika toplumynyň işiniň umuman kanagatlanarsyzdygyny ykrar etmek gerek diýip, Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Soňra döwlet baştutany häzirki wagtda biz birnäçe pozisiýalar boýunça yzda barýarys diýip belledi. Dünýä boýunça konýunktura göz öňünde tutulmaýar, täze tehnologiýalary, innowasion ylmy-tehniki çözgütleri özleşdirmek boýunça işjeňlik görkezilmeýär. Ýurduň ykdysady kuwwatyndan dolulygyna we hemmetaraplaýyn peýdalanylmagyny üpjün etmek, döwrüň talaplaryny we dünýä boýunça energetika bazarynda bildirilýän islegleri gijikdirmän, netijeli ödemek üçin nebitgaz sektorynyň işini düýpgöter täzeden guramak, 2030-njy ýyla çenli döwürde ýangyç-energetika toplumyny ösdürmek boýunça strategiki Maksatnamanyň berjaý edilmegine çemeleşmeleri takyklamak zerurdyr.

Bu söhbetiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary T.Tagyýewe maslahatda orta atylan meseleleriň ählisiniň ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegi tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz ýangyç-energetika toplumynyň çalt ösdürilmegine gönükdirilen çäreleri gijikdirmän kabul etmek zerur, çünki ata Watanymyzyň abadançylygy we rowaçlygy, halkymyzyň häzirki ýagdaýy we geljegi şol ösüşe gös-göni baglydyr diýip nygtady.