Şu gün paýtagtymyzyň “Oguzkent” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatyň açylyş dabarasy boldy.
Ählumumy energiýa howpsuzlygynyň derwaýys meselelerini halkara derejesinde ara alyp maslahatlaşmaga bagyşlanan forumyň biziň ýurdumyzda geçirilmeginiň aýratyn manysy bardyr. Munuň özi Türkmenistanyň halkara abraýynyň barha artýandygyna, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň belent münberinden yzygiderli öňe sürýän, sebitleýin hem-de umumydünýä ösüşiniň möhüm wezipelerini çözmäge gönükdirilen we dünýä bileleşiginiň doly goldawyna hem-de ykrarnamasyna eýe bolýan oňyn başlangyçlarynyň giňden ykrar edilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Energetika ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyna häzir ählumumy abadançylygyň, ösüşiň we rowaçlygyň esasy şertleriniň biri hökmünde garalýar. Türkmenistan giň halkara hyzmatdaşlyk ugruna ygrarly bolmak bilen we özüniň ägirt uly serişdeler kuwwatyny bütin adamzadyň hyzmatyna goýmaga çalşyp, dünýäniň esasy energetika döwletleriniň biri hökmünde soňky ýyllaryň dowamynda ählumumy energiýa howpsuzlygynyň täze binýadyny kemala getirmäge saldamly goşant goşýar, olaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi üçin anyk çäreleri görýär.
Uglewodorod serişdelerini eltmegiň köpugurly ulgamyny döretmek, energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna howpsuz üstaşyr geçirilmeginiň ygtybarly guralyny kemala getirmek häzirki döwürde Türkmen döwletiniň energetika strategiýasynyň möhüm ugry bolup durýar. Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumynda amala aşyran we häzir durmuşa geçirýän iri düzümleýin taslamalary, şeýle hem biziň ýurdumyzyň energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek ulgamyndaky halkara başlangyçlary munuň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 64-nji mejlisinde çykyş edip, Türkmenistanyň bütin dünýä bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny aýtmak bilen çäklenmän, eýsem, hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň täze görnüşini döretmäge, Milletler Bileleşiginiň özara baglanyşygyny göz öňünde tutýan has netijeli we adalatly dünýä ykdysadyýetini döretmegiň zerurlygy bilen kesgitlenilýän yzygiderli hem-de oňyn gepleşikleri geçirmäge çagyrdy.
2008-nji ýylyň 19-njy dekabrynda we 2013-nji ýylyň 17-nji maýynda BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakyndaky Rezolýusiýanyň kabul edilmegi Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe sürýän, energiýa howpsuzlygynyň täze ählumumy binýadyny döretmäge gönükdirilen, häzirki günüň ýagdaýlaryna we talaplaryna laýyk gelýän oňyn başlangyçlarynyň örän wajypdygyna şaýatlyk edýär.
Şunuň bilen baglylykda, 2008-nji ýylda we 2013-nji ýylda kabul edilen Rezolýusiýalaryň atlarynyň meňzeşdiginiň täze resminamanyň öňküniň dowamy bolup durýandygyna şaýatlyk edýändigini bellemelidiris. Şu ýagdaýda dünýä bileleşiginiň tapgyrlaýyn, esasy zat bolsa, möhüm ýörelgelere gyşarnyksyz eýermek bilen, şeýle giň möçberli we möhüm taslamany durmuşa geçirmäge meýillidigi öz beýanyny tapýar.
Degişli wakalaryň senenamasyna gaýdyp gelmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 64-nji, 65-nji we 66-njy mejlisleriniň garamagyna hödürlän teklipleriniň 2008-nji ýylda öňe sürlen bu başlangyjyň dowamy bolandygyny ýatldadýarys. Ýokarda bellenilişi ýaly, gürrüň Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda gyzyklanma bildirýän döwletleriň, kompaniaýalaryň, halkara maliýe edaralarynyň we degişlilikde halkara bilermenler toparynyň gatnaşmagynda Sebitara energetika dialogyny döretmek barada barýar. Ol önüm öndürijileriň, energiýa serişdelerini üstaşyr geçirýän ýurtlaryň we sarp edijileriň hukuklaryny hem-de borçlaryny kadalaşdyrýan netijeli hukuk guralyny döretmäge gönükdirilendir.
2013-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 68-nji mejlisinde türkmen tarapy ýene-de täze möhüm halkara başlangyçlaryny öňe sürdi hem-de bu meseleler boýunça Türkmenistanyň garaýyşlary beýan edildi. Olaryň hatarynda dünýäde energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek üçin halkara hukuk guralyny döretmek meseleleri bar.
Energiýa howpsuzlygy meselelerini çözmekde Türkmenistan ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde abraýly sebitleýin we halkara guramalaryň hem-de düzümleriň ugry boýunça oňyn hyzmatdaşlyk strategiýasyny durmuşa geçirýär. Şunuň bilen baglylykda, energiýa howpsuzlygy meseleleri boýunça ÝHHG bilen gatnaşyklar bellenilmäge mynasypdyr. Soňky ýyllarda şol gatnaşyklaryň ösdürilmegine täze itergi berildi. Howpsuzlyk meselelerine köptaraplaýyn çemeleşýändigi hem-de önüm öndürýän, şeýle hem ýangyç serişdelerini üstaşyr geçirýän we sarp edýän ýurtlary birleşdirýän Guramanyň düzüminiň örän giňdigi netijesinde ÝHHG energiýa howpsuzlygy ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyna ýardam etmek üçin täsin forum bolup hyzmat edýär. Soňky ýyllaryň dowamynda energiýa howpsuzlygy meseleleri boýunça Türkmenistanda guralan ýokary derejedäki halkara maslahatlar, energiýa diplomatiýasy meseleleri boýunça okuw maslahatlarynyň birnäçesi ÝHHG bilen Türkmenistanyň bu ulgamdaky üstünlikli hyzmatdaşlygynyň ajaýyp mysaly bolup durýar.
Aşgabatda geçirilen Ýewraziýada durnukly we ygtybarly energiýany üpjün etmek üçin Merkezi Aziýada sebitleýin hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak (2010-njy ýyl), Hazarüsti turbageçirijileriň ekologiýa meseleleri (2011-nji ýyl), energetika bazarlarynyň ählumumy ýakynlaşmagy – energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek (2011-nji ýyl) ýaly halkara maslahatlary energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna ygtybarly we durnukly iberilmegini üpjün etmek ulgamynda hereket etmegiň bitewi strategiýasyny işläp taýýarlamaga bagyşlandy. Her ýyl geçirilýän halkara gaz kongreslerine we beýleki pudaklaýyn forumlara gatnaşyjylar ählumumy energiýa serişdeler bazaryny ösdürmegiň ugurlaryny, energiýa howpsuzlygy meselelerini, bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygynyň hukuk esaslaryny ara alyp maslahatlaşýarlar.
Şu gün türkmen paýtagtynda geçirilýän we ÝHHG-niň çäginde durnukly we howpsuz energetikany ösdürmek boýunça hyzmatdaşlygyň netijeliligini ýokarlandyrmak meselelerini ara alyp maslatlaşmaga täze energetiki çemeleşmeleri, çözgütleri we konsepsiýalary işläp taýýarlamaga gönüklirilen ýokary derejedäki «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatyň biziň ýurdumyz bilen ÝHHG-niň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmaga özüniň goşandyny goşjakdygy gürrüňsizdir.
Halkara energetika forumyna gatnaşmak üçin Aşgabada halkara guramalarynyň, ÝHHG-niň agzasy bolan ýurtlaryň syýasy we diplomatik toparlarynyň, dünýäniň iri nebitgaz kompaniýalarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri geldiler. Dünýäniň 60-a golaý ýurdy masalahata gatnaşmak üçin öz wekillerini iberdi.
Şu gün forumyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ÝHHG-niň Baş sekretary Lamberto Zanniýer, BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň Ýerine ýetiriji sekretary Swen Alkalaý, ÝHHG-niň häzirki başlygy, Ukrainanyň Daşary işler ministri Leonid Kožara, Türkiýe Respublikasynyň ösüş ministri Jewdet Ýylmaz bilen duşuşyklary geçirdi. Olaryň barşynda energiýa howpsuzlygy ulgamynda we beýleki wajyp ugurlarda halkara hyzmatdaşlygy meselelerinde özara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Soňra myhmanlar paýtagtymyzyň Sergi köşgünde ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 22 ýyllygyna bagyşlanan Türkmenistanyň ykdysady gazananlarynyň sergisiniň açylyş dabarasyna gatnaşdylar. Maslahatyň öň ýanynda, şeýle hem halkara maslahatyna gatnaşýan wekiliýetleriň ýolbaşçylarynyň ikitaraplaýyn duşuşyklary boldy.
Günüň ikinji ýarymynda «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň dabaraly açylyşyna gatnaşýan wekiliýetleriň ýolbaşçylary “Oguzkent” myhmanhanasynyň Prezident blogynyň eýwanyna bardylar, şol ýerde belent mertebeli myhmanlar bu ýere gelen Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen salamlaşdylar.
Halkara maslahatynyň resmi banneriniň öňünde bilelikde surata düşmek dabarasy tamamlanandan soň, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow wekiliýetleriň ýolbaşçylary bilen bilelikde “Oguzkent” myhmanhanasynyň Uly mejlisler zalyna barýar.
Maslahatyň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, Aşgabatda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalaryň wekilleri, pudaklaýyn ministrlikleriň we edaralaryň hünärmenleri, ýurdumyzyň hem-de daşary ýurtlaryň habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatyna gatnaşyjylary we myhmanlary mähirli mübärekläp, wekilçilikli forumy açyk diýip yglan edýär.
Forumyň umumy mejlisiniň açylyşynda eden çykyşynda Türkmenistanyň Baştutany öz ýurdunyň halkara hyzmatdaşlygy meselelerine garaýşynyň üýtgewsizdigini nygtady. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistan halkara durmuşynyň işjeň agzasy hökmünde dünýä derejesinde abadançylygyň we durnukly ösüşiň üpjün edilmegine öz mynasyp goşandyny goşmak maksady bilen, döwrüň derwaýys meselelerine degişli birnäçe möhüm halkara başlangyçlaryny öňe sürýär.
Biziň ýurdumyz ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň tarapdary bolmak bilen, dürli derejelerde, hususan-da, halkara guramalarynyň çäklerinde häzirki we geljekki nesiller üçin uly ähmiýete eýe bolan meseleleri yzygiderli galdyrýar we bu meseleleri çözmek boýunça zerur işleri alyp barýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. ÝHHG-niň 2013-nji ýylda bu gurama başlyklyk edýän Ukraina bilen bilelikde geçirýän «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahaty hem muňa şaýatlyk edýär. Şunuň bilen baglylykda, türkmen döwletiniň Baştutany maslahaty ÝHHG-niň kadalary boýunça iş alyp barmak üçin kabul edilen dilleriň biri bolan rus dilinde dowam etmegiň maksada laýyk boljakdygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, ÝHHG-niň Baş sekretaryny, bu guramanyň häzirki başlygyny, şeýle hem Aşgabatda geçirilýän halkara forumyna gatnaşmaga çakylygy kabul eden wekiliýetleriň baştutanlaryny we agzalaryny mübärekledi. Maslahatyň wekilçilikli düzümine biziň ýurdumyza goýulýan hormat–sarpanyň nyşany, sözüň doly manysynda, ählumumy ähmiýete eýe bolan meseleleri bilelikde hem-de oňyn ara alyp maslahatlaşmaga bolan ymtylma hökmünde garaýarys diýip, türkmen Lideri aýtdy we ÝHHG-de başlyklyk edýän ýurt bolan Ukraina halkara maslahatyny guramaga uly goşant goşandygy üçin minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow energiýa howpsuzlygy, bu ulgamda uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygyň strategiýasyny işläp taýýarlamak Türkmenistanyň ÝHHG boýunça biziň kärdeşlerimiz we hyzmatdaşlarymyz bilen hyzmatdaşlygynyň esasy meseleleridigini belläp, energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek meselesiniň derwaýysdygynyň äşgärdigini we muňa birjik-de şübhelenmese boljakdygyny nygtady. Ol ÝHHG-niň agzalarynyň köpüsiniň jana-jan bähbitlerini gozgaýar, yklymda geosyýasy ýagdaýyň durnuklylygyna, makroykdysady prosesleriň mazmunyna gönüden-göni täsir edýär diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, türkmen döwletiniň Baştutany ÝHHG-niň çäklerinde energiýa meselesi boýunça gepleşikleri işjeňleşdirmegi, energiýa howpsuzlygynyň syýasy, maliýe-ykdysady, tehnologik, ekologik meseleleri boýunça köptaraplaýyn geňeşmeleriň gurallaryny döretmegi, ÝHHG-niň giňişliginde energiýa serişdelerini halkara bazarlaryna ibermegiň köpugurly düzümini döretmegi höweslendirmegi zerur hasaplaýarys diýip belledi. Bu ulgamdaky häzirki ýagdaýlara göz ýetirmegiň täze derejesine çykmak, energiýa serişdelerini ibermek meseleleriniň syýasylaşdyrylmagyndan el çekmek, halal, deňhukukly we açyk hyzmatdaşlygy ýola goýmak möhümdir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady hem-de bu maslahatyň şu ugurda wajyp ähmiýete eýedigini aýtdy.
Türkmenistanyň Baştutany şeýle hem ÝHHG-niň özüniň belent abraýy, uly syýasy we intellektual kuwwaty bilen dünýäniň energetika giňişliginde özara gatnaşyklaryň netijeli, adalatly we deňagramly nusgasyny döretmegiň bähbidine döwletleriň tagallalaryny birleşdirmekde esasy orunlaryň birini eýeläp biljekdigine we eýelemelidigine ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň uglewodorod çig malynyň halkara bazarlaryna eltilmeginiň ygtybarlylygyna we goraglylygyna durnukly ösüşiň möhüm ugry hökmünde garaýandygyna ýygnananlaryň ünsüni çekip, şundan ugur almak bilen, Türkmenistanyň energiýa serişdelerini ibermegiň halkara düzüminiň ygtybarly we howpsuz işlemegini üpjün etjek köpugurly gurallary işläp taýýarlamaga girişmek teklibi bilen BMG-ä ýüz tutandygyny nygtady. Türkmen Lideri şu ýylyň 17-nji maýynda BMG-niň Baş Assambleýasy “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakyndaky Rezolýusiýany biragyzdan kabul edendigini ýatladyp, Türkmenistanyň başyny başlan energiýa serişdelerini ibermek meseleleri boýunça giň möçberdäki gepleşikleriň dünýä bileleşigi tarapyndan yzygiderli häsiýete eýe bolýandygyny, olaryň esasyna goýlan ýörelgeleriň bütin dünýäde düşünmek hem-de makullamak bilen kabul edilýändigini kanagatlanma bilen belledi.
Soňra Türkmenistanyň Baştutany energonetijelilik we energoüpjünçilik, gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini ulanmak meselelerini giňden ara alyp maslahatlaşmagyň halkara energiýa gepleşikleriniň aýrylmaz bölegine öwrülmelidigini nygtady. Energiýa önümçilik we ulag düzümi döredilende innowasion tehnologiýalary we dolandyryş usullaryny ulanmak häzirki döwrüň möhüm talabydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we şu jähetden Türkmenistanyň ekologiýa taýdan arassa we ýokary tehnologiýaly energetika düzümini döretmek babatda 20-ler Toparynyň golaýda bolan duşuşygynda beýan edilen çemeleşmeleri goldaýandygyny belledi. Biz energiýa bazarlary baradaky maglumatlaryň has açyk bolmalydygy baradaky teklibi hem goldaýarys. Dürli görnüşlerde şu mesele boýunça düýpli we oňyn halkara gepleşiginiň dowam etdirilmegine garaşýarys. Biziň ýurdumyz gyzyklanma bildirýän döwletleriň we halkara guramalaryň ählisi bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyga taýýardyr diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady we halkara, sebit we milli derejelerde bu ugurda tagallalaryň birleşdirilmeginiň wajypdygyna, döwletleriň hem-de halkara guramalaryň, şol sanda ÝHHG-niň gatnaşmagynda hyzmatdaşlygy netijeli utgaşdyrmagyň möhümdigini aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazar deňziniň tebigy baýlyklaryny aýawly saklamaga aýratyn üns berilmelidigini nygtady.Türkmen döwletiniň Baştutanynyň belleýşi ýaly, bu deňziň, onuň kenarýaka zolaklarynyň täsin biologiki toplumy, sözüň doly manysynda, bütin adamzadyň baýlygydyr we şoňa görä-de, oňa halkara bileleşiginiň aýratyn üns bermegi talap edilýär.
Şunuň bilen birlikde, Hazar deňziniň sebiti uglewodorod serişdelerini çykarmak we ugratmak babatda dünýäniň iri merkezleriniň birine öwrülýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Biziň umumy wezipämiz obýektiw ykdysady bähbitleri, energetika ulgamynda halkara hyzmatdaşlygynyň ýagdaýlaryny Hazar deňziniň biologik köpdürlüligini aýawly saklamak zerurlygy bilen utgaşdyrmakdan, ekologik deňagramlylygyň bozulmagyna ýol bermezlikden ybaratdyr, bu babatda biz ÝHHG-niň goldawyna bil baglaýarys diýip, Türkmenistanyň Prezidenti aýtdy we häzirki wagtda diňe boş sözler däl-de, bilermenleriň düýpli bahalarynyň, ýagdaýlaryň yzygiderli monitoringiniň zerur bolup durýandygyny nygtady. Olar sazlaşykly çözgütleriň, şol sanda syýasy – hukuk häsiýetli çözgütleriň işlenip taýýarlanylmagy üçin esas bolup hyzmat edip biler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ählumumy energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek babatda döwrebap, diwersifisirlenen, köpugurly energetika düzüminiň döredilmeginiň möhüm ähmiýete eýe bolýandygyna ünsi çekip, sebitara we yklym gatnaşyklaryň durnuklylygynyň hem-de deňagramlylygynyň köp babatda şol düzümiň netijeli işlemegine bagly bolup durýandygyny belledi. Häzirki wagtda bu meselä energetika düzüminiň konfigurasiýasy hakyndaky garaýyşlaryň umumylygyna, olaryň ykdysady we täjirçilik taýdan esaslylygyna, ösüşiniň geljegine esaslanan ulgamlaýyn çemeleşmeleriň zerurdygy äşgärdir diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz sebitleýin hem-de yklym derejelerde energiýa serişdelerini ibermegiň täze halkara ugurlarynyň döredilmeginiň aýratyn derwaýyslyga eýe bolýandygyny belledi. Şeýle düzümiň döredilmegini döwletleriň we halklaryň ösüşiniň we abadançylygynyň, halkara ykdysady gatnaşyklaryň giňeldilmeginiň hyzmatynda goýmak häzirki günüň möhüm talaby, ählumumy möçberde durnukly ösüşiň maksatlaryny üstünlikli durmuşa geçirmegiň wajyp şerti bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Türkmen döwletiniň Baştutany önüm öndürýän ýurtlaryň, şeýle hem üstaşyr geçirýän ýurtlaryň we sarp edijileriň bähbitlerini nazara almak bilen, BMG-niň ählumumy derejede energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi üçin şertleri üpjün etmäge gönükdirilen täze köpugurly halkara – hukuk guralynyň döredilmeginiň bu işiň esasy ugrudygyny belläp, biziň ýurdumyz şeýle resminamany taýýarlamak boýunça halkara bilermenler toparyny döretmäge ykjam girişmegi teklip edýär diýip aýtdy. Hormatly Prezidentimiz 17-nji maýda kabul edilen Rezolýusiýada BMG Türkmenistanyň Hökümetiniň 2014-nji ýylyň başynda şu mesele boýunça bilermenleriň halkara maslahatyny çagyrmak baradaky teklibini kanagatlanmak bilen belleýär diýlip aýdylýandygyny ýatladyp, şunuň bilen baglylykda, ÝHHG-niň ýolbaşçylaryna, ÝHHG-niň Baş sekretaryna bu maslahata gatnaşmak üçin öz wekillerini ibermek baradaky mümkinçilige garamak teklibi bilen ýüzlendi.
Soňra Türkmenistanyň Baştutany ýurdumyzda energetika ulgamynda amala aşyrylýan taslamalar barada jikme-jik durup geçip, özara bähbitleri nazara almak esasynda, şol sanda energetika ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek babatda biziň ýurdumyzyň yzygiderli amala aşyrýan strategiýasy, içerki ösüşiň, şeýle hem giň halkara hyzmatdaşlygynyň maksatlaryna ýardam etmek üçin sözde däl-de, iş ýüzünde özüniň baý serişdeler kuwwatyny, geografiýa taýdan amatly ýerleşişini ulanmaga taýýardygy – bularyň ählisi Türkmenistanyň dünýä giňişligindäki hereketleriniň yzygiderliligi bilen sazlaşýar diýip belledi. Şu jähetden Türkmenistanyň, hususan-da, eksport ugurly turbageçirijileriň gurluşygynda, özüniň energiýa akymlarynyň köpugurly ýörelgelerine ygrarlydygyna hem baha berilmelidir diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Şunda biz ýurdumyzyň serişdeler mümkinçiligine we geografiýa taýdan amatly ýerleşişine sebitleýin we sebitara ykdysady hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine oňyn täsir etmegiň, türkmen uglewodorod çeşmeleriniň we olary eltmegiň serişdeleriniň hyzmatdaşlar üçin deň we deňhukukly derejede elýeterli bolmagynyň esasynda Ýewraziýa energetika giňişliginde bähbitleriň deňagramlylygyny saklamagyň möhüm şerti hökmünde garaýarys. Türkmenistanyň beýleki döwletler bilen bilelikde täze energetika taslamalaryny durmuşa geçirmegi energiýa howpsuzlygy ulgamynda hyzmatdaşlygyň halkara syýasaty bilen sazlaşýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we şunuň bilen baglylykda, soňky ýyllarda biziň ýurdumyzyň Türkmenistan – Hytaý ugry boýunça Transaziýa gaz geçirijisiniň, Türkmenistan – Eýran gaz geçirijisiniň ikinji şahasynyň taslamalaryny üstünlikli durmuşa geçirendigini, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisini gurmak baradaky taslamany durmuşa geçirmäge işjeň taýýarlyk görülýändigini belledi. Türkmenistanyň Baştutany bu taslamalaryň durmuşa geçirilmeginiň sebitleýin ösüşiň häsiýetine we ugruna, Merkezi Aziýadaky we goňşy sebitlerdäki umumy ýagdaýa durnuklaşdyryjy täsir etmäge ukyply geosyýasatyň möhüm şerti bolup durýandygyna ynam bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Türkmenistandan dürli ugurlar boýunça täze turbageçiriji ugurlaryň hereket etmeginiň sebitiň beýleki döwletlerine uly goldaw berýändigini, olar üçin halkara energetika düzümine goşulmak babatda oňaýly şertleri döredýändigini hem-de gaz bilen üpjün etmek üçin goşmaça mümkinçilikleri döredýändigini aýratyn nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow energetika ulgamynda Türkmenistanyň ýewropaly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýedigini nygtap, hususan-da, gysga döwrüň içinde energetika meseleleri boýunça Ýewropa Bileleşigi bilen açyk we oňyn gatnaşyklary ýola goýmagyň, gatnaşyklaryň özara kabul ederlikli çözgütlerini gözlemäge hem-de durmuşa geçirmäge gönükdirilen netijeli görnüşlerini döretmegiň başardandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, biz häzirki wagtda Ýewropa Bileleşiginiň degişli düzümleri bilen bilelikde Türkmenistandan Ýewropa tebigy gazy ibermek taslamasyny iş ýüzünde amala aşyrmak üçin zerur bolan guramaçylyk – hukuk esaslaryny işläp taýýarlamak boýunça netijeli işleri geçirýäris diýip, Türkmenistanyň Baştutany sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow energetika ulgamynda halkara hyzmatdaşlygynyň geljegi barada aýdyp, ählumumy prosesleriň ösüşiniň depgini biziň öňümizde uly we ýeňil bolmadyk wezipeleri goýýar diýip aýtdy. Türkmen Lideriniň belleýşi ýaly, häzirki wagtda dünýä özgerýär, özi-de, okgunly özgerýär, diňe bir geografiki taýdan däl, eýsem, konseptual taýdan birleşen, özleriniň dünýägaraýşy, ileri tutulýan ugurlary, ýörelgeleri we özara gatnaşyklarynyň ölçegleri bolan täze, dürli derejedäki makroykdysady sebitler döreýär.
Sözüň doly manysynda, biziň gözümiziň alnynda ählumumy ykdysady giňişligiň täze konfigurasiýasy döreýär, täze iri bazarlar, ulag-üstaşyr halkalary we geçelgeleri peýda bolýar. Munuň özi ösüş üçin uly mümkinçilikleri açýar, ýöne, şol bir wagtyň özünde dünýäniň maliýe-ykdysady ulgamynda döreýän häzirki zaman wehimlerine göz ýetirmegi, dogry we deňeçer jogap bermegi talap edýär. Biziň pikirimizçe, dünýä ykdysadyýetiniň sagdynlaşdyrylmagyny we netijeli ösdürilmegini höweslendirýän kuwwatly birleşdiriji şerte öwrülmäge ukyply halkara energiýa serişdelerini ibermegiň köpugurly, döwrebap we goragly düzüminiň döredilmegi şeýle jogaplaryň biri bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ÝHHG-niň aýratyn ornuny nygtap, ÝHHG-ä jogapkärli gatnaşyjy hökmünde Türkmenistan biziň guramamyzyň öňdebaryjylaryň hem-de täze pikirleri we üýtgäp duran dünýäniň ýagdaýlaryna çemeleşmeleri durmuşa geçirijileriň biri bolmalydygyna ynanýar diýip belledi. Halkara gün tertibiniň esasy meseleleri boýunça ÝHHG-niň eýeleýän işjeň orny häzirki wagtda şol meseleleri çözmek üçin zerur bolup durýar we olary çözmäge ukyplydyr. ÝHHG-niň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek meselesiniň bolmalydygy şübhesizdir diýip, Türkmenistanyň Baştutany nygtady.
Biz bu ugurda ysnyşykly hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna garaşýarys we ÝHHG-niň bu babatdaky ädimlerini mübärekleýäris. Şu maslahatyň çagyrylmagyny hem bu ugurda ädilen ädimleriň mysaly hökmünde görkezmek bolar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we ýygnananlaryň ählisini bu örän ähmiýetli forumyň açylmagy bilen gutlady hem-de olara netijeli işlemegi arzuw etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşy uly üns bilen diňlenildi we ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary bilen garşylandy.
Soňra türkmen döwletiniň Baştutany Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň häzirki Başlygy, Ukrainanyň daşary işler ministri jenap Leonid Kožara söz berdi.
ÝHHG-niň häzirki Başlygy ýokary derejeli «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahata gatnaşyjylary mübärekläp, Ukrainanyň ÝHHG-da başlyklyk etmeginiň howandarlygynda Türkmenistanyň hökümeti bilen bilelikde geçirilýän bu wekilçilikli forumy açmagyň uly hormatdygyny nygtady.
Leonid Kožara forumyň ýokary derejede guralandygy we mähirli garşylanandygy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa, Türkmenistanyň hökümetine hoşallyk bildirdi, şeýle hem ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkeziniň hem-de ÝHHG-niň ykdysady we ekologiýa meseleleri boýunça utgaşdyryjysynyň edarasynyň şu duşuşygy guramaga goşan goşandyny belledi.
ÝHHG-niň häzirki Başlygy döwletleriň ösüşini üpjün etmegiň girewi bolup durýan ählumumy ykdysady howpsuzlyk meselelerine bagyşlanan şu forumyň gün tertibiniň wajypdygyny belläp, onuň işiniň energiýa serişdelerini ulanmak, energiýa howpsuzlygy meselelerinde ÝHHG-ä agza döwletleriň özara gatnaşyklarynyň täze ugurlaryny kesgitlemek bilen baglanyşykly meseleleri – XXI asyryň köp sanly iri wezipelerini iş ýüzünde çözmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Leonid Kožara Türkmenistanyň sebitde ählumumy möçberde parahatçylygy, durnuklylygy hem-de howpsuzlygyň esaslaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen halkara başlangyçlaryny goldaýandygyny beýan etdi.
Ol öz çykyşynda şeýle hem energetika howpsuzlygy ulgamynda, şol sanda ykdysady we ekologiki, şeýle hem energiýa serişdelerini ibermegiň ýollarynyň howpsuzlygy, energiýa netijeliligini gazanmakda innowasiýalary ulanmak meselelerinde Ukrainanyň ÝHHG-da başlyklyk etmeginiň ileri tutulýan ugurlaryna aýratyn üns berdi. Çykyş edeniň belleýşi ýaly, Ukraina ÝHHG-de başlyklyk edýän ýurt hökmünde ÝHHG-niň giňişliginde energiýa howpsuzlygyny pugtalandyrmaga we durnukly ösüşi gazanmaga uly ähmiýet berýär.
ÝHHG-niň häzirki başlygy şeýle hem forumyň iş mejlisleriniň ara alyp maslahatlaşmagyna girizilen meseleler bilen ýygnananlary tanyşdyrdy.
Bellenilişi ýaly, önüm öndüriji ýurtlaryň, sarp ediji döwletleriň hem-de üstaşyr geçiriji ýurtlaryň arasyndaky artýan energiýa garaşsyzlygy meselesini hyzmatdaşlyk we açyklyk ýörelgelerine eýerýän gepleşikleriň çäklerinde çözmek möhümdir. Öz tarapyndan, bu gepleşiklerde aýratyn orun eýeleýän ÝHHG şu meseleleri çözmäge hemmetaraplaýyn çemeleşmäni goldamagy göz öňünde tutýar, Türkmenistany bolsa bu ulgamda ygtybarly we işjeň hyzmatdaş hasaplaýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ÝHHG-niň häzirki Başlygy, Ukrainanyň daşary işler ministri Leonid Kožaranyň çykyşyny jemläp, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna agza döwlet bolmak bilen, Türkmenistanyň ÝHHG-niň giňişliginde umumydünýä ösüşine düýpli täsir etjek köpugurly hyzmatdaşlygy ýola goýmak ugrunda çykyş edýändigini ýene-de bir gezek tekrarlady. Munuň üçin zerur bolan şertleriň bardygyna ynanýaryn diýip, türkmen Lideri aýtdy. Çünki bizi umumy gymmatlyklar we umumy jogapkärçilik birleşdirýär. Biz özümiziň öňe hereket etmek ymtylmalarymyzda bitewüdiris diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Häzirki zamanyň ýagdaýlaryny we ÝHHG-niň agzalarynyň köpüsiniň bähbidini nazara almak bilen, energiýa serişdeleriniň halkara bazarlaryna iberilmeginiň howpsuzlygyny üpjün etmek biziň tagallalarymyzyň birleşdirilmegini talap edýän möhüm ugur bolup durýar diýip, türkmen döwletiniň Baştutany nygtady we ÝHHG-niň tejribesiniň, täsirli halkara guramasy hökmünde onuň abraýynyň, gürrüňsiz, bu ugurda gatnaşyklary üstünlikli ösdürmäge ýardam edýändigini belledi. Bilelikdäki tagallalar bilen guralan şu maslahat hem munuň nobatdaky subutnamasy bolup hyzmat edýär, ol energiýa meseleleri babatda gepleşikleri işjeňleşdirmäge ýardam etmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we çuň manyly çykyşy üçin jenap Leonid Kožara ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz çykyş etmek üçin Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Baş sekretary jenap Lamberto Zanniýere söz berdi.
ÝHHG-niň Baş sekretary halkara forumyna gatnaşyjylary mübärekläp, häzirki zamanyň düýpli meselelerini çözmekde bu wakanyň möhüm ähmiýetini nygtady we şu wekilçilikli maslahaty geçirmek barada başlangyç bilen çykyş edendigi hem-de onuň ýokary derejede guralandygy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdi. Jenap Lamberto Zanniýer türkmen döwletiniň Baştutanyny, Türkmenistanyň ähli halkyny ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 22 ýyllygy bilen mähirli gutlap, hususan-da, Garaşsyzlygyny yglan eden pursatyndan bäri Türkmenistanyň milli ykdysadyýeti diwersifikasiýa etmekde, halkara maýa goýumlaryny çekmekde, şeýle hem hususy ulgamy ösdürmekde uly üstünliklere eýe bolandygyny belledi. Energiýa howpsuzlygy boýunça gepleşikleri işjeňleşdirmekde Türkmenistana möhüm orun degişlidir, muňa onuň halkara başlangyçlary hem şaýatlyk edýär diýip, jenap Lamberto Zanniýer sözüni dowam etdi. Şol başlangyçlar boýunça BMG-niň Baş Assambleýasy “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakynda Rezolýusiýalaryň ikisini kabul etdi.
Türkmenistan ÝHHG bilen bilelikde şu maslahaty geçirmek bilen, özüniň halkara we syýasy hyzmatdaşlygy ösdürmäge ygrarlydygyny görkezip, beýleki ýurtlar hem oňa has işjeň gatnaşmaga höweslendirýär. Dünýäniň çalt ösýän ilatynyň talaplaryna laýyk gelýän energiýa serişdelerine bolan isleglerini kanagatlandyrmak suw we azyk howpsuzlygy meseleleri bilen birlikde biziň döwrümiziň iň çylşyrymly wezipeleriniň biri bolup durýar diýip, ÝHHG-niň Baş sekretary aýtdy.
Energiýa howpsuzlygy meselelerinde halkara hyzmatdaşlygy energiýa serişdelerini iberijileriň, olary sarp edijileriň we üstaşyr geçiriji ýurtlaryň arasynda netijeli gatnaşyklar üçin uly mümkinçilikleri açýar. Olar uzakmöhletleýin maýa goýumlaryny höweslendirip, maýa goýumlaryny goýmakda we ýagty geljegi gurmakda ýardam edip biler. Energiýa serişdelerini çykarmak, gaýtadan işlemek we ugratmak howanyň üýtgemegine we daşky gurşawa täsir edýär. Munuň özi hem energiýa meselelerinde gepleşikleri ilerletmekde ygtybarly hyzmatdaşlygy döretmek üçin tagallalaryň birleşdirilmegini talap edýär. ÝHHG-niň energiýa howpsuzlyk meselelerine köpugurly çemeleşmeleri we iri energiýa serişdelerini iberijilerden, sarp edijilerden we üstaşyr geçirijilerden ybarat bolan gatnaşyjy ýurtlaryň giň wekilçiligi biziň uly mümkinçiliklerimize şaýatlyk edýär diýip, jenap Lamberto Zanniýer aýtdy.
Jenap Lamberto Zanniýeriň belleýşi ýaly, daşky gurşawa zyýan ýetirmeýän täze tehnologiýalary ulanmak meýli, milli hem-de halkara hyzmatdaşlaryň arasynda energiýa babatda gepleşikler arkaly energiýa meseleleriniň durnukly çözgütlerini alyşmaga ýardam etmek, energiýa howpsuzlygy bilen baglanyşykly wezipeleri çözmek üçin zerur bolan möçberde kepillendirilen özgertmeleri gazanmak üçin gyzyklanma bildirýän taraplaryň ählisi bilen bilelikde iş geçirmek energetika meselelerinde ÝHHG-niň işiniň esasy ugurlary bolup durýar.
ÝHHG-niň Baş sekretary ýygnananlara bu guramanyň howandarlygynda energiýa howpsuzlygy meseleleri boýunça geçirilen forumlaryň birnäçesi, şol sanda Aşgabatda geçirilen okuw maslahatlary barada ýatlatdy. Şu çäreleri geçirmek arkaly ÝHHG bu ulgamda wezipeleri çözmäge ýardam edýän energetika gatnaşyklaryny ösdürmäge çalyşýar diýip, jenap Lamberto Zanniýer aýtdy we şu halkara maslahatynyň özüniň oňyn netijelerini berjekdigine ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çuň manyly çykyşy üçin jenap Lamberto Zanniýere minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan üçin ÝHHG-niň agzasy bolmak, onuň işine işjeň gatnaşmak daşary syýasatyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolupdy we şeýle bolmagynda galýar diýip belledi. Biz guramamyzyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň geljegini aýdyň görýäris, soňky ýyllarda has äşgär görünýän ösüşe ýokary baha berýäris, hyzmatdaşlar bilen özara hormat goýmak ýörelgesine esaslanýan gatnaşyklarymyzyň möhümdigine oňat düşünýäris diýip, milli Liderimiz aýtdy we netijeli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirdi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, munuň üçin energiýa howpsuzlygy ulgamyndaky gatnaşyklary täze derejä çykarmak, energiýa serişdelerini eltmegiň meselelerini syýasylaşdyrmakdan el çekmek, halal, deňhukukly we açyk hyzmatdaşlygy ýola goýmak wajypdyr.
Biz ÝHHG-niň çäklerinde energetika ulgamyndaky gepleşikleri işjeňleşdirmegi, köpugurly turbageçiriji düzümi gurmagyň we ulanmagyň syýasy, maliýe-ykdysady, tehnologiki, ekologiki meseleleri boýunça köptaraplaýyn geňeşmeleriň guralynyň döredilmegini maksada laýyk hasaplaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi we şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň öňde goýlan maksatlara ýetmek üçin hyzmatdaş döwletler we halkara guramalary bilen ysnyşykly gatnaşyklara taýýardygyny nygtady.
Halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň dowamynda hormatly Prezidentimiz BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, Ýewropa ykdysady toparynyň Ýerine ýetiriji sekretary jenap Swen Alkalaýa söz berdi.
Jenap Swen Alkalaý maslahata gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, Ýewropa ykdysady toparynyň adyndan Türkmenistanyň we şu ýyl ÝHHG-de başlyklyk edýän Ukrainanyň hökümetlerine Aşgabatda geçirilýän halkara maslahatyna gatnaşmak baradaky çakylygy üçin hoşallyk bildirdi. Şol maslahatyň çäklerinde ählumumy ähmiýete eýe bolan we döwletleriň durnukly ösüşine gönükdirilen derwaýys meseleler ara alnyp maslahatlaşylar.
Jenap Swen Alkalaý sebitleýin hem-de dünýä möçberinde energiýa howpsuzlygy meselelerini çözmekde Türkmenistanyň işjeň ornunyň halkara bileleşigi tarapyndan goldanylýandygy barada aýdyp, Ýewropa ykdysady toparynyň bu ulgamda Türkmenistanyň başlangyçlarynyň mundan beýläk-de ilerledilmegini goldamaga taýýardygyny habar berdi.
Ýewropa ykdysady toparynyň ýerine ýetiriji sekretary ÝYT tarapyndan guralan, energiýa howpsuzlygy meselelerini çözmäge gönükdirilen forumlarynyň birnäçesini mysal getirip, bu guramanyň mundan beýläk hem derwaýys meseleler boýunça agza döwletleriň netijeli gepleşikler üçin mümkinçilikleri döretmäge taýýardygyny belledi.
Ýewropa ykdysady toparynyň ýokary wezipeli wekili dünýäde bolup geçýän özgerişlikleriň depginini belläp, energetikany ösdürmek ulgamynda täze ýagdaýlary nazara almagyň wajypdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ol BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň durnukly ösüş baradaky maksatnamasynyň wezipeleri hem-de maksatlary barada jikme-jik durup geçdi. Bu maksatnama onuň işiniň ähli ugurlaryny öz içine alýar.
Özüniň çykyşynyň ahyrynda jenap, Swen Alkalaý forumyň ýokary derejede guralandygy üçin ýurdumyzyň hökümetine hoşallyk bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy, ähli türkmen halkyny ýetip gelýän baýram – Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni bilen tüýs ýürekden gutlady. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çuň manyly çykyşy üçin jenap Swen Alkalaýa minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan, däp bolşy ýaly, Birleşen Milletler Guramasy we onuň düzümleýin edaralary bilen strategiki hyzmatdaşlyga aýratyn üns berýär diýip belledi. Agza ýurtlaryň arasynda pikir alyşmak hem-de syýasy geňeşmeler üçin bitarap meýdançany bermek babatda BMG-niň ozaldan gelýän we hemmämize oňat mälim bolan taryhy bardyr. Türkmenistan bolsa häzirki zamanyň wajyp meseleleriniň çözgüdini gözlemekde işjeň orny eýeleýär. Olaryň hatarynda durnukly ösüşiň möhüm şerti hökmünde energiýa howpsuzlygy meseleleri bar diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Ýewropa ykdysady toparynyň durnukly energetika baradaky komitetiniň wise-başlyklygyna saýlanmagy sebitde we onuň çäklerinden daşarda energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek meselelerinde biziň ýurdumyzyň tagallalarynyň ykrar edilmeginiň aýdyň mysaly bolup durýar diýip, türkmen döwletiniň Baştutany aýtdy we BMG-niň, hususan-da, Ýewropa ykdysady toparynyň mümkinçilikleriniň netijesinde Türkmenistanyň bu ugurda uly netijeleri gazanyp biljekdigine ynam bildirdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň açylyşynda çykyş eden belent mertebeli myhmanlara ýüzlenip, Türkmenistanyň adyna aýdan mähirli sözleri, çuň manyly we gyzykly çykyşlary üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, şol çykyşlar esasy zady – energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş meseleleri boýunça giň halkara gepleşiklerini mundan beýläk-de ilerletmäge, olary anyk we maksadalaýyk köptaraplaýyn gatnaşyklaryň derejesine çykarmaga itergi bermäge ymtylmalary jemleýär.
ÝHHG-niň jogapkärli gatnaşyjysy hökmünde Türkmenistan guramanyň döwletara gatnaşyklarynyň usullaryny we gurallaryny pugtalandyrmaga hem-de giňeltmäge ymtylmasyny doly goldaýar, ÝHHG-niň dünýäde eýeleýän ornuny pugtalandyrmaga, onuň ýörelgelerini hem-de gymmatlyklaryny berkarar etmäge mundan beýläk-de öz goşandyny goşmaga taýýardyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz ÝHHG-niň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga oňyn çemeleşmesine ýokary baha berdi. Ýokary derejedäki şu halkara maslahatynyň çagyrylmagy we üstünlikli geçirilmegi hem munuň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Milli Liderimiz ÝHHG-niň häzirki Başlygy, Ukrainanyň daşary işler ministri hormatly jenap Leonid Kožara we ÝHHG-niň Baş sekretary hormatly jenap Lamberto Zanniýere şu forumy guramaga goşan uly şahsy goşandy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maslahatyň barşynda, umumy mejlisiň hem-de bölümleriň işleriniň çäklerinde energiýa howpsuzlygyny üpjün etmegiň, dünýäniň energetika giňişliginde özara gatnaşyklaryň täze görnüşini döretmäge biziň umumy öňe gitmegimiz üçin döredijilikli we oňyn esasy kemala getirmäge gönükdirilen anyk çäreleri kabul etmäge degişli meseleleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýdyp, olara netijeli we üstünlikli işlemegi arzuw etdi.
Halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň açylyş dabarasynyň ahyrynda döwlet Baştutanymyz şu duşuşygyň netijeleriniň biziň ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň uzakmöhletleýin bähbitlerine laýyk gelýän, şeýle hem ÝHHG-niň giňişliginde we dünýä möçberinde durnukly ösüşi we durnuklylygy gazanmaga gönükdirilen energetika hyzmatdaşlygyny ösdürmäge saldamly goşant boljakdygyna ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz foruma gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Arakesmeden soň, «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatynyň umumy mejlisi öz işini dowam etdi. Foruma gatnaşyjy ýurtlaryň wekilleri mejlisde çykyş edip, ählumumy energetika howpsuzlygy meselelerinde özara gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň möhümdigini bellediler we şu meseleler boýunça bilelikdäki çözgütleri işläp taýýarlamakda ÝHHG-niň utgaşdyryjy ornuny nygtadylar.
Ertir halkara forumyna gatnaşyjylar üç mowzuklaýyn mejlisde duşuşygy dowam etdirerler. Birinji mejlisiň işiniň barşynda energetika ulgamyny ösdürmegiň şertleri, şol sanda energetika ulgamynda sebitleýin hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň meseleleri boýunça çykyşlar diňleniler we ara alnyp maslahatlaşylar.
Ikinji mejlisiň mowzugy “Energiýa serişdelerini ibermegiň howpsuzlygy we energetika düzüminiň ygtybarlylygy (BMG-niň Baş Assambleýasynyň 63-nji we 67-nji mejlislerinde kabul edilen “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakyndaky Rezolýusiýanyň goldawyna) diýlip atlandyrylýar. Üçünji bölümleýin mejlis energetika, energiýany tygşytlamak we energiýa netijeliligi ulgamynda durnukly çözgüde ýardam etmek meselelerine bagyşlanýar.
Halkara maslahatynyň işiniň barşynda energiýa diplomatiýa, goşulyşmak we hukuk gatnaşyklary, dünýäniň energetika ulgamynyň işiniň netijeliligi, önüm öndüriji, energiýa serişdelerini üstaşyr geçiriji we sarp ediji ýurtlaryň gatnaşyklary, energiýa serişdelerini gaýtadan işlemek ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek, iň täze tehnologiýalary alyşmak, şeýle hem energiýany tygşytlamak, alternatiw energiýa çeşmelerini ulanmak we beýleki meselelere bagyşlanan çykyşlar diňleniler hem-de ara alnyp maslahatlaşylar. Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň energetika syýasatynyň ýörelgeleri we ugurlary bilen tanyşdyrylar. Türkmenistan giň halkara hyzmatdaşlyk ugruna ygrarly bolmak bilen we özüniň ägirt uly serişdeler kuwwatyny bütin adamzadyň hyzmatyna goýmaga çalşyp, ählumumy energiýa howpsuzlygynyň täze binýadyny döretmäge yzygiderli goşant goşýar, olaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi üçin anyk çäreleri görýär.
Halkara forumynyň dabaraly ýapylyşynda onuň işiniň jemleri jemlener. Halkara maslahatynyň işiniň netijeleri türkmen we daşary ýurt habar beriş serişdeleri üçin geçiriljek metbugat maslahatynyň barşynda hem beýan ediler.
Ählumumy energiýa howpsuzlygynyň derwaýys meselelerini halkara derejesinde ara alyp maslahatlaşmaga bagyşlanan forumyň biziň ýurdumyzda geçirilmeginiň aýratyn manysy bardyr. Munuň özi Türkmenistanyň halkara abraýynyň barha artýandygyna, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň belent münberinden yzygiderli öňe sürýän, sebitleýin hem-de umumydünýä ösüşiniň möhüm wezipelerini çözmäge gönükdirilen we dünýä bileleşiginiň doly goldawyna hem-de ykrarnamasyna eýe bolýan oňyn başlangyçlarynyň giňden ykrar edilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Energetika ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyna häzir ählumumy abadançylygyň, ösüşiň we rowaçlygyň esasy şertleriniň biri hökmünde garalýar. Türkmenistan giň halkara hyzmatdaşlyk ugruna ygrarly bolmak bilen we özüniň ägirt uly serişdeler kuwwatyny bütin adamzadyň hyzmatyna goýmaga çalşyp, dünýäniň esasy energetika döwletleriniň biri hökmünde soňky ýyllaryň dowamynda ählumumy energiýa howpsuzlygynyň täze binýadyny kemala getirmäge saldamly goşant goşýar, olaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi üçin anyk çäreleri görýär.
Uglewodorod serişdelerini eltmegiň köpugurly ulgamyny döretmek, energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna howpsuz üstaşyr geçirilmeginiň ygtybarly guralyny kemala getirmek häzirki döwürde Türkmen döwletiniň energetika strategiýasynyň möhüm ugry bolup durýar. Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumynda amala aşyran we häzir durmuşa geçirýän iri düzümleýin taslamalary, şeýle hem biziň ýurdumyzyň energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek ulgamyndaky halkara başlangyçlary munuň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 64-nji mejlisinde çykyş edip, Türkmenistanyň bütin dünýä bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny aýtmak bilen çäklenmän, eýsem, hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň täze görnüşini döretmäge, Milletler Bileleşiginiň özara baglanyşygyny göz öňünde tutýan has netijeli we adalatly dünýä ykdysadyýetini döretmegiň zerurlygy bilen kesgitlenilýän yzygiderli hem-de oňyn gepleşikleri geçirmäge çagyrdy.
2008-nji ýylyň 19-njy dekabrynda we 2013-nji ýylyň 17-nji maýynda BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakyndaky Rezolýusiýanyň kabul edilmegi Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe sürýän, energiýa howpsuzlygynyň täze ählumumy binýadyny döretmäge gönükdirilen, häzirki günüň ýagdaýlaryna we talaplaryna laýyk gelýän oňyn başlangyçlarynyň örän wajypdygyna şaýatlyk edýär.
Şunuň bilen baglylykda, 2008-nji ýylda we 2013-nji ýylda kabul edilen Rezolýusiýalaryň atlarynyň meňzeşdiginiň täze resminamanyň öňküniň dowamy bolup durýandygyna şaýatlyk edýändigini bellemelidiris. Şu ýagdaýda dünýä bileleşiginiň tapgyrlaýyn, esasy zat bolsa, möhüm ýörelgelere gyşarnyksyz eýermek bilen, şeýle giň möçberli we möhüm taslamany durmuşa geçirmäge meýillidigi öz beýanyny tapýar.
Degişli wakalaryň senenamasyna gaýdyp gelmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 64-nji, 65-nji we 66-njy mejlisleriniň garamagyna hödürlän teklipleriniň 2008-nji ýylda öňe sürlen bu başlangyjyň dowamy bolandygyny ýatldadýarys. Ýokarda bellenilişi ýaly, gürrüň Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda gyzyklanma bildirýän döwletleriň, kompaniaýalaryň, halkara maliýe edaralarynyň we degişlilikde halkara bilermenler toparynyň gatnaşmagynda Sebitara energetika dialogyny döretmek barada barýar. Ol önüm öndürijileriň, energiýa serişdelerini üstaşyr geçirýän ýurtlaryň we sarp edijileriň hukuklaryny hem-de borçlaryny kadalaşdyrýan netijeli hukuk guralyny döretmäge gönükdirilendir.
2013-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 68-nji mejlisinde türkmen tarapy ýene-de täze möhüm halkara başlangyçlaryny öňe sürdi hem-de bu meseleler boýunça Türkmenistanyň garaýyşlary beýan edildi. Olaryň hatarynda dünýäde energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek üçin halkara hukuk guralyny döretmek meseleleri bar.
Energiýa howpsuzlygy meselelerini çözmekde Türkmenistan ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde abraýly sebitleýin we halkara guramalaryň hem-de düzümleriň ugry boýunça oňyn hyzmatdaşlyk strategiýasyny durmuşa geçirýär. Şunuň bilen baglylykda, energiýa howpsuzlygy meseleleri boýunça ÝHHG bilen gatnaşyklar bellenilmäge mynasypdyr. Soňky ýyllarda şol gatnaşyklaryň ösdürilmegine täze itergi berildi. Howpsuzlyk meselelerine köptaraplaýyn çemeleşýändigi hem-de önüm öndürýän, şeýle hem ýangyç serişdelerini üstaşyr geçirýän we sarp edýän ýurtlary birleşdirýän Guramanyň düzüminiň örän giňdigi netijesinde ÝHHG energiýa howpsuzlygy ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyna ýardam etmek üçin täsin forum bolup hyzmat edýär. Soňky ýyllaryň dowamynda energiýa howpsuzlygy meseleleri boýunça Türkmenistanda guralan ýokary derejedäki halkara maslahatlar, energiýa diplomatiýasy meseleleri boýunça okuw maslahatlarynyň birnäçesi ÝHHG bilen Türkmenistanyň bu ulgamdaky üstünlikli hyzmatdaşlygynyň ajaýyp mysaly bolup durýar.
Aşgabatda geçirilen Ýewraziýada durnukly we ygtybarly energiýany üpjün etmek üçin Merkezi Aziýada sebitleýin hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak (2010-njy ýyl), Hazarüsti turbageçirijileriň ekologiýa meseleleri (2011-nji ýyl), energetika bazarlarynyň ählumumy ýakynlaşmagy – energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek (2011-nji ýyl) ýaly halkara maslahatlary energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna ygtybarly we durnukly iberilmegini üpjün etmek ulgamynda hereket etmegiň bitewi strategiýasyny işläp taýýarlamaga bagyşlandy. Her ýyl geçirilýän halkara gaz kongreslerine we beýleki pudaklaýyn forumlara gatnaşyjylar ählumumy energiýa serişdeler bazaryny ösdürmegiň ugurlaryny, energiýa howpsuzlygy meselelerini, bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygynyň hukuk esaslaryny ara alyp maslahatlaşýarlar.
Şu gün türkmen paýtagtynda geçirilýän we ÝHHG-niň çäginde durnukly we howpsuz energetikany ösdürmek boýunça hyzmatdaşlygyň netijeliligini ýokarlandyrmak meselelerini ara alyp maslatlaşmaga täze energetiki çemeleşmeleri, çözgütleri we konsepsiýalary işläp taýýarlamaga gönüklirilen ýokary derejedäki «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatyň biziň ýurdumyz bilen ÝHHG-niň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmaga özüniň goşandyny goşjakdygy gürrüňsizdir.
Halkara energetika forumyna gatnaşmak üçin Aşgabada halkara guramalarynyň, ÝHHG-niň agzasy bolan ýurtlaryň syýasy we diplomatik toparlarynyň, dünýäniň iri nebitgaz kompaniýalarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri geldiler. Dünýäniň 60-a golaý ýurdy masalahata gatnaşmak üçin öz wekillerini iberdi.
Şu gün forumyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ÝHHG-niň Baş sekretary Lamberto Zanniýer, BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň Ýerine ýetiriji sekretary Swen Alkalaý, ÝHHG-niň häzirki başlygy, Ukrainanyň Daşary işler ministri Leonid Kožara, Türkiýe Respublikasynyň ösüş ministri Jewdet Ýylmaz bilen duşuşyklary geçirdi. Olaryň barşynda energiýa howpsuzlygy ulgamynda we beýleki wajyp ugurlarda halkara hyzmatdaşlygy meselelerinde özara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Soňra myhmanlar paýtagtymyzyň Sergi köşgünde ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 22 ýyllygyna bagyşlanan Türkmenistanyň ykdysady gazananlarynyň sergisiniň açylyş dabarasyna gatnaşdylar. Maslahatyň öň ýanynda, şeýle hem halkara maslahatyna gatnaşýan wekiliýetleriň ýolbaşçylarynyň ikitaraplaýyn duşuşyklary boldy.
Günüň ikinji ýarymynda «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň dabaraly açylyşyna gatnaşýan wekiliýetleriň ýolbaşçylary “Oguzkent” myhmanhanasynyň Prezident blogynyň eýwanyna bardylar, şol ýerde belent mertebeli myhmanlar bu ýere gelen Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen salamlaşdylar.
Halkara maslahatynyň resmi banneriniň öňünde bilelikde surata düşmek dabarasy tamamlanandan soň, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow wekiliýetleriň ýolbaşçylary bilen bilelikde “Oguzkent” myhmanhanasynyň Uly mejlisler zalyna barýar.
Maslahatyň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, Aşgabatda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalaryň wekilleri, pudaklaýyn ministrlikleriň we edaralaryň hünärmenleri, ýurdumyzyň hem-de daşary ýurtlaryň habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatyna gatnaşyjylary we myhmanlary mähirli mübärekläp, wekilçilikli forumy açyk diýip yglan edýär.
Forumyň umumy mejlisiniň açylyşynda eden çykyşynda Türkmenistanyň Baştutany öz ýurdunyň halkara hyzmatdaşlygy meselelerine garaýşynyň üýtgewsizdigini nygtady. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistan halkara durmuşynyň işjeň agzasy hökmünde dünýä derejesinde abadançylygyň we durnukly ösüşiň üpjün edilmegine öz mynasyp goşandyny goşmak maksady bilen, döwrüň derwaýys meselelerine degişli birnäçe möhüm halkara başlangyçlaryny öňe sürýär.
Biziň ýurdumyz ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň tarapdary bolmak bilen, dürli derejelerde, hususan-da, halkara guramalarynyň çäklerinde häzirki we geljekki nesiller üçin uly ähmiýete eýe bolan meseleleri yzygiderli galdyrýar we bu meseleleri çözmek boýunça zerur işleri alyp barýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. ÝHHG-niň 2013-nji ýylda bu gurama başlyklyk edýän Ukraina bilen bilelikde geçirýän «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahaty hem muňa şaýatlyk edýär. Şunuň bilen baglylykda, türkmen döwletiniň Baştutany maslahaty ÝHHG-niň kadalary boýunça iş alyp barmak üçin kabul edilen dilleriň biri bolan rus dilinde dowam etmegiň maksada laýyk boljakdygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, ÝHHG-niň Baş sekretaryny, bu guramanyň häzirki başlygyny, şeýle hem Aşgabatda geçirilýän halkara forumyna gatnaşmaga çakylygy kabul eden wekiliýetleriň baştutanlaryny we agzalaryny mübärekledi. Maslahatyň wekilçilikli düzümine biziň ýurdumyza goýulýan hormat–sarpanyň nyşany, sözüň doly manysynda, ählumumy ähmiýete eýe bolan meseleleri bilelikde hem-de oňyn ara alyp maslahatlaşmaga bolan ymtylma hökmünde garaýarys diýip, türkmen Lideri aýtdy we ÝHHG-de başlyklyk edýän ýurt bolan Ukraina halkara maslahatyny guramaga uly goşant goşandygy üçin minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow energiýa howpsuzlygy, bu ulgamda uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygyň strategiýasyny işläp taýýarlamak Türkmenistanyň ÝHHG boýunça biziň kärdeşlerimiz we hyzmatdaşlarymyz bilen hyzmatdaşlygynyň esasy meseleleridigini belläp, energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek meselesiniň derwaýysdygynyň äşgärdigini we muňa birjik-de şübhelenmese boljakdygyny nygtady. Ol ÝHHG-niň agzalarynyň köpüsiniň jana-jan bähbitlerini gozgaýar, yklymda geosyýasy ýagdaýyň durnuklylygyna, makroykdysady prosesleriň mazmunyna gönüden-göni täsir edýär diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, türkmen döwletiniň Baştutany ÝHHG-niň çäklerinde energiýa meselesi boýunça gepleşikleri işjeňleşdirmegi, energiýa howpsuzlygynyň syýasy, maliýe-ykdysady, tehnologik, ekologik meseleleri boýunça köptaraplaýyn geňeşmeleriň gurallaryny döretmegi, ÝHHG-niň giňişliginde energiýa serişdelerini halkara bazarlaryna ibermegiň köpugurly düzümini döretmegi höweslendirmegi zerur hasaplaýarys diýip belledi. Bu ulgamdaky häzirki ýagdaýlara göz ýetirmegiň täze derejesine çykmak, energiýa serişdelerini ibermek meseleleriniň syýasylaşdyrylmagyndan el çekmek, halal, deňhukukly we açyk hyzmatdaşlygy ýola goýmak möhümdir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady hem-de bu maslahatyň şu ugurda wajyp ähmiýete eýedigini aýtdy.
Türkmenistanyň Baştutany şeýle hem ÝHHG-niň özüniň belent abraýy, uly syýasy we intellektual kuwwaty bilen dünýäniň energetika giňişliginde özara gatnaşyklaryň netijeli, adalatly we deňagramly nusgasyny döretmegiň bähbidine döwletleriň tagallalaryny birleşdirmekde esasy orunlaryň birini eýeläp biljekdigine we eýelemelidigine ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň uglewodorod çig malynyň halkara bazarlaryna eltilmeginiň ygtybarlylygyna we goraglylygyna durnukly ösüşiň möhüm ugry hökmünde garaýandygyna ýygnananlaryň ünsüni çekip, şundan ugur almak bilen, Türkmenistanyň energiýa serişdelerini ibermegiň halkara düzüminiň ygtybarly we howpsuz işlemegini üpjün etjek köpugurly gurallary işläp taýýarlamaga girişmek teklibi bilen BMG-ä ýüz tutandygyny nygtady. Türkmen Lideri şu ýylyň 17-nji maýynda BMG-niň Baş Assambleýasy “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakyndaky Rezolýusiýany biragyzdan kabul edendigini ýatladyp, Türkmenistanyň başyny başlan energiýa serişdelerini ibermek meseleleri boýunça giň möçberdäki gepleşikleriň dünýä bileleşigi tarapyndan yzygiderli häsiýete eýe bolýandygyny, olaryň esasyna goýlan ýörelgeleriň bütin dünýäde düşünmek hem-de makullamak bilen kabul edilýändigini kanagatlanma bilen belledi.
Soňra Türkmenistanyň Baştutany energonetijelilik we energoüpjünçilik, gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini ulanmak meselelerini giňden ara alyp maslahatlaşmagyň halkara energiýa gepleşikleriniň aýrylmaz bölegine öwrülmelidigini nygtady. Energiýa önümçilik we ulag düzümi döredilende innowasion tehnologiýalary we dolandyryş usullaryny ulanmak häzirki döwrüň möhüm talabydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we şu jähetden Türkmenistanyň ekologiýa taýdan arassa we ýokary tehnologiýaly energetika düzümini döretmek babatda 20-ler Toparynyň golaýda bolan duşuşygynda beýan edilen çemeleşmeleri goldaýandygyny belledi. Biz energiýa bazarlary baradaky maglumatlaryň has açyk bolmalydygy baradaky teklibi hem goldaýarys. Dürli görnüşlerde şu mesele boýunça düýpli we oňyn halkara gepleşiginiň dowam etdirilmegine garaşýarys. Biziň ýurdumyz gyzyklanma bildirýän döwletleriň we halkara guramalaryň ählisi bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyga taýýardyr diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady we halkara, sebit we milli derejelerde bu ugurda tagallalaryň birleşdirilmeginiň wajypdygyna, döwletleriň hem-de halkara guramalaryň, şol sanda ÝHHG-niň gatnaşmagynda hyzmatdaşlygy netijeli utgaşdyrmagyň möhümdigini aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazar deňziniň tebigy baýlyklaryny aýawly saklamaga aýratyn üns berilmelidigini nygtady.Türkmen döwletiniň Baştutanynyň belleýşi ýaly, bu deňziň, onuň kenarýaka zolaklarynyň täsin biologiki toplumy, sözüň doly manysynda, bütin adamzadyň baýlygydyr we şoňa görä-de, oňa halkara bileleşiginiň aýratyn üns bermegi talap edilýär.
Şunuň bilen birlikde, Hazar deňziniň sebiti uglewodorod serişdelerini çykarmak we ugratmak babatda dünýäniň iri merkezleriniň birine öwrülýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Biziň umumy wezipämiz obýektiw ykdysady bähbitleri, energetika ulgamynda halkara hyzmatdaşlygynyň ýagdaýlaryny Hazar deňziniň biologik köpdürlüligini aýawly saklamak zerurlygy bilen utgaşdyrmakdan, ekologik deňagramlylygyň bozulmagyna ýol bermezlikden ybaratdyr, bu babatda biz ÝHHG-niň goldawyna bil baglaýarys diýip, Türkmenistanyň Prezidenti aýtdy we häzirki wagtda diňe boş sözler däl-de, bilermenleriň düýpli bahalarynyň, ýagdaýlaryň yzygiderli monitoringiniň zerur bolup durýandygyny nygtady. Olar sazlaşykly çözgütleriň, şol sanda syýasy – hukuk häsiýetli çözgütleriň işlenip taýýarlanylmagy üçin esas bolup hyzmat edip biler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ählumumy energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek babatda döwrebap, diwersifisirlenen, köpugurly energetika düzüminiň döredilmeginiň möhüm ähmiýete eýe bolýandygyna ünsi çekip, sebitara we yklym gatnaşyklaryň durnuklylygynyň hem-de deňagramlylygynyň köp babatda şol düzümiň netijeli işlemegine bagly bolup durýandygyny belledi. Häzirki wagtda bu meselä energetika düzüminiň konfigurasiýasy hakyndaky garaýyşlaryň umumylygyna, olaryň ykdysady we täjirçilik taýdan esaslylygyna, ösüşiniň geljegine esaslanan ulgamlaýyn çemeleşmeleriň zerurdygy äşgärdir diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz sebitleýin hem-de yklym derejelerde energiýa serişdelerini ibermegiň täze halkara ugurlarynyň döredilmeginiň aýratyn derwaýyslyga eýe bolýandygyny belledi. Şeýle düzümiň döredilmegini döwletleriň we halklaryň ösüşiniň we abadançylygynyň, halkara ykdysady gatnaşyklaryň giňeldilmeginiň hyzmatynda goýmak häzirki günüň möhüm talaby, ählumumy möçberde durnukly ösüşiň maksatlaryny üstünlikli durmuşa geçirmegiň wajyp şerti bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Türkmen döwletiniň Baştutany önüm öndürýän ýurtlaryň, şeýle hem üstaşyr geçirýän ýurtlaryň we sarp edijileriň bähbitlerini nazara almak bilen, BMG-niň ählumumy derejede energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi üçin şertleri üpjün etmäge gönükdirilen täze köpugurly halkara – hukuk guralynyň döredilmeginiň bu işiň esasy ugrudygyny belläp, biziň ýurdumyz şeýle resminamany taýýarlamak boýunça halkara bilermenler toparyny döretmäge ykjam girişmegi teklip edýär diýip aýtdy. Hormatly Prezidentimiz 17-nji maýda kabul edilen Rezolýusiýada BMG Türkmenistanyň Hökümetiniň 2014-nji ýylyň başynda şu mesele boýunça bilermenleriň halkara maslahatyny çagyrmak baradaky teklibini kanagatlanmak bilen belleýär diýlip aýdylýandygyny ýatladyp, şunuň bilen baglylykda, ÝHHG-niň ýolbaşçylaryna, ÝHHG-niň Baş sekretaryna bu maslahata gatnaşmak üçin öz wekillerini ibermek baradaky mümkinçilige garamak teklibi bilen ýüzlendi.
Soňra Türkmenistanyň Baştutany ýurdumyzda energetika ulgamynda amala aşyrylýan taslamalar barada jikme-jik durup geçip, özara bähbitleri nazara almak esasynda, şol sanda energetika ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek babatda biziň ýurdumyzyň yzygiderli amala aşyrýan strategiýasy, içerki ösüşiň, şeýle hem giň halkara hyzmatdaşlygynyň maksatlaryna ýardam etmek üçin sözde däl-de, iş ýüzünde özüniň baý serişdeler kuwwatyny, geografiýa taýdan amatly ýerleşişini ulanmaga taýýardygy – bularyň ählisi Türkmenistanyň dünýä giňişligindäki hereketleriniň yzygiderliligi bilen sazlaşýar diýip belledi. Şu jähetden Türkmenistanyň, hususan-da, eksport ugurly turbageçirijileriň gurluşygynda, özüniň energiýa akymlarynyň köpugurly ýörelgelerine ygrarlydygyna hem baha berilmelidir diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Şunda biz ýurdumyzyň serişdeler mümkinçiligine we geografiýa taýdan amatly ýerleşişine sebitleýin we sebitara ykdysady hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine oňyn täsir etmegiň, türkmen uglewodorod çeşmeleriniň we olary eltmegiň serişdeleriniň hyzmatdaşlar üçin deň we deňhukukly derejede elýeterli bolmagynyň esasynda Ýewraziýa energetika giňişliginde bähbitleriň deňagramlylygyny saklamagyň möhüm şerti hökmünde garaýarys. Türkmenistanyň beýleki döwletler bilen bilelikde täze energetika taslamalaryny durmuşa geçirmegi energiýa howpsuzlygy ulgamynda hyzmatdaşlygyň halkara syýasaty bilen sazlaşýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we şunuň bilen baglylykda, soňky ýyllarda biziň ýurdumyzyň Türkmenistan – Hytaý ugry boýunça Transaziýa gaz geçirijisiniň, Türkmenistan – Eýran gaz geçirijisiniň ikinji şahasynyň taslamalaryny üstünlikli durmuşa geçirendigini, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisini gurmak baradaky taslamany durmuşa geçirmäge işjeň taýýarlyk görülýändigini belledi. Türkmenistanyň Baştutany bu taslamalaryň durmuşa geçirilmeginiň sebitleýin ösüşiň häsiýetine we ugruna, Merkezi Aziýadaky we goňşy sebitlerdäki umumy ýagdaýa durnuklaşdyryjy täsir etmäge ukyply geosyýasatyň möhüm şerti bolup durýandygyna ynam bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Türkmenistandan dürli ugurlar boýunça täze turbageçiriji ugurlaryň hereket etmeginiň sebitiň beýleki döwletlerine uly goldaw berýändigini, olar üçin halkara energetika düzümine goşulmak babatda oňaýly şertleri döredýändigini hem-de gaz bilen üpjün etmek üçin goşmaça mümkinçilikleri döredýändigini aýratyn nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow energetika ulgamynda Türkmenistanyň ýewropaly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýedigini nygtap, hususan-da, gysga döwrüň içinde energetika meseleleri boýunça Ýewropa Bileleşigi bilen açyk we oňyn gatnaşyklary ýola goýmagyň, gatnaşyklaryň özara kabul ederlikli çözgütlerini gözlemäge hem-de durmuşa geçirmäge gönükdirilen netijeli görnüşlerini döretmegiň başardandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, biz häzirki wagtda Ýewropa Bileleşiginiň degişli düzümleri bilen bilelikde Türkmenistandan Ýewropa tebigy gazy ibermek taslamasyny iş ýüzünde amala aşyrmak üçin zerur bolan guramaçylyk – hukuk esaslaryny işläp taýýarlamak boýunça netijeli işleri geçirýäris diýip, Türkmenistanyň Baştutany sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow energetika ulgamynda halkara hyzmatdaşlygynyň geljegi barada aýdyp, ählumumy prosesleriň ösüşiniň depgini biziň öňümizde uly we ýeňil bolmadyk wezipeleri goýýar diýip aýtdy. Türkmen Lideriniň belleýşi ýaly, häzirki wagtda dünýä özgerýär, özi-de, okgunly özgerýär, diňe bir geografiki taýdan däl, eýsem, konseptual taýdan birleşen, özleriniň dünýägaraýşy, ileri tutulýan ugurlary, ýörelgeleri we özara gatnaşyklarynyň ölçegleri bolan täze, dürli derejedäki makroykdysady sebitler döreýär.
Sözüň doly manysynda, biziň gözümiziň alnynda ählumumy ykdysady giňişligiň täze konfigurasiýasy döreýär, täze iri bazarlar, ulag-üstaşyr halkalary we geçelgeleri peýda bolýar. Munuň özi ösüş üçin uly mümkinçilikleri açýar, ýöne, şol bir wagtyň özünde dünýäniň maliýe-ykdysady ulgamynda döreýän häzirki zaman wehimlerine göz ýetirmegi, dogry we deňeçer jogap bermegi talap edýär. Biziň pikirimizçe, dünýä ykdysadyýetiniň sagdynlaşdyrylmagyny we netijeli ösdürilmegini höweslendirýän kuwwatly birleşdiriji şerte öwrülmäge ukyply halkara energiýa serişdelerini ibermegiň köpugurly, döwrebap we goragly düzüminiň döredilmegi şeýle jogaplaryň biri bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ÝHHG-niň aýratyn ornuny nygtap, ÝHHG-ä jogapkärli gatnaşyjy hökmünde Türkmenistan biziň guramamyzyň öňdebaryjylaryň hem-de täze pikirleri we üýtgäp duran dünýäniň ýagdaýlaryna çemeleşmeleri durmuşa geçirijileriň biri bolmalydygyna ynanýar diýip belledi. Halkara gün tertibiniň esasy meseleleri boýunça ÝHHG-niň eýeleýän işjeň orny häzirki wagtda şol meseleleri çözmek üçin zerur bolup durýar we olary çözmäge ukyplydyr. ÝHHG-niň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek meselesiniň bolmalydygy şübhesizdir diýip, Türkmenistanyň Baştutany nygtady.
Biz bu ugurda ysnyşykly hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna garaşýarys we ÝHHG-niň bu babatdaky ädimlerini mübärekleýäris. Şu maslahatyň çagyrylmagyny hem bu ugurda ädilen ädimleriň mysaly hökmünde görkezmek bolar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we ýygnananlaryň ählisini bu örän ähmiýetli forumyň açylmagy bilen gutlady hem-de olara netijeli işlemegi arzuw etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşy uly üns bilen diňlenildi we ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary bilen garşylandy.
Soňra türkmen döwletiniň Baştutany Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň häzirki Başlygy, Ukrainanyň daşary işler ministri jenap Leonid Kožara söz berdi.
ÝHHG-niň häzirki Başlygy ýokary derejeli «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahata gatnaşyjylary mübärekläp, Ukrainanyň ÝHHG-da başlyklyk etmeginiň howandarlygynda Türkmenistanyň hökümeti bilen bilelikde geçirilýän bu wekilçilikli forumy açmagyň uly hormatdygyny nygtady.
Leonid Kožara forumyň ýokary derejede guralandygy we mähirli garşylanandygy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa, Türkmenistanyň hökümetine hoşallyk bildirdi, şeýle hem ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkeziniň hem-de ÝHHG-niň ykdysady we ekologiýa meseleleri boýunça utgaşdyryjysynyň edarasynyň şu duşuşygy guramaga goşan goşandyny belledi.
ÝHHG-niň häzirki Başlygy döwletleriň ösüşini üpjün etmegiň girewi bolup durýan ählumumy ykdysady howpsuzlyk meselelerine bagyşlanan şu forumyň gün tertibiniň wajypdygyny belläp, onuň işiniň energiýa serişdelerini ulanmak, energiýa howpsuzlygy meselelerinde ÝHHG-ä agza döwletleriň özara gatnaşyklarynyň täze ugurlaryny kesgitlemek bilen baglanyşykly meseleleri – XXI asyryň köp sanly iri wezipelerini iş ýüzünde çözmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Leonid Kožara Türkmenistanyň sebitde ählumumy möçberde parahatçylygy, durnuklylygy hem-de howpsuzlygyň esaslaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen halkara başlangyçlaryny goldaýandygyny beýan etdi.
Ol öz çykyşynda şeýle hem energetika howpsuzlygy ulgamynda, şol sanda ykdysady we ekologiki, şeýle hem energiýa serişdelerini ibermegiň ýollarynyň howpsuzlygy, energiýa netijeliligini gazanmakda innowasiýalary ulanmak meselelerinde Ukrainanyň ÝHHG-da başlyklyk etmeginiň ileri tutulýan ugurlaryna aýratyn üns berdi. Çykyş edeniň belleýşi ýaly, Ukraina ÝHHG-de başlyklyk edýän ýurt hökmünde ÝHHG-niň giňişliginde energiýa howpsuzlygyny pugtalandyrmaga we durnukly ösüşi gazanmaga uly ähmiýet berýär.
ÝHHG-niň häzirki başlygy şeýle hem forumyň iş mejlisleriniň ara alyp maslahatlaşmagyna girizilen meseleler bilen ýygnananlary tanyşdyrdy.
Bellenilişi ýaly, önüm öndüriji ýurtlaryň, sarp ediji döwletleriň hem-de üstaşyr geçiriji ýurtlaryň arasyndaky artýan energiýa garaşsyzlygy meselesini hyzmatdaşlyk we açyklyk ýörelgelerine eýerýän gepleşikleriň çäklerinde çözmek möhümdir. Öz tarapyndan, bu gepleşiklerde aýratyn orun eýeleýän ÝHHG şu meseleleri çözmäge hemmetaraplaýyn çemeleşmäni goldamagy göz öňünde tutýar, Türkmenistany bolsa bu ulgamda ygtybarly we işjeň hyzmatdaş hasaplaýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ÝHHG-niň häzirki Başlygy, Ukrainanyň daşary işler ministri Leonid Kožaranyň çykyşyny jemläp, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna agza döwlet bolmak bilen, Türkmenistanyň ÝHHG-niň giňişliginde umumydünýä ösüşine düýpli täsir etjek köpugurly hyzmatdaşlygy ýola goýmak ugrunda çykyş edýändigini ýene-de bir gezek tekrarlady. Munuň üçin zerur bolan şertleriň bardygyna ynanýaryn diýip, türkmen Lideri aýtdy. Çünki bizi umumy gymmatlyklar we umumy jogapkärçilik birleşdirýär. Biz özümiziň öňe hereket etmek ymtylmalarymyzda bitewüdiris diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Häzirki zamanyň ýagdaýlaryny we ÝHHG-niň agzalarynyň köpüsiniň bähbidini nazara almak bilen, energiýa serişdeleriniň halkara bazarlaryna iberilmeginiň howpsuzlygyny üpjün etmek biziň tagallalarymyzyň birleşdirilmegini talap edýän möhüm ugur bolup durýar diýip, türkmen döwletiniň Baştutany nygtady we ÝHHG-niň tejribesiniň, täsirli halkara guramasy hökmünde onuň abraýynyň, gürrüňsiz, bu ugurda gatnaşyklary üstünlikli ösdürmäge ýardam edýändigini belledi. Bilelikdäki tagallalar bilen guralan şu maslahat hem munuň nobatdaky subutnamasy bolup hyzmat edýär, ol energiýa meseleleri babatda gepleşikleri işjeňleşdirmäge ýardam etmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we çuň manyly çykyşy üçin jenap Leonid Kožara ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz çykyş etmek üçin Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Baş sekretary jenap Lamberto Zanniýere söz berdi.
ÝHHG-niň Baş sekretary halkara forumyna gatnaşyjylary mübärekläp, häzirki zamanyň düýpli meselelerini çözmekde bu wakanyň möhüm ähmiýetini nygtady we şu wekilçilikli maslahaty geçirmek barada başlangyç bilen çykyş edendigi hem-de onuň ýokary derejede guralandygy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdi. Jenap Lamberto Zanniýer türkmen döwletiniň Baştutanyny, Türkmenistanyň ähli halkyny ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 22 ýyllygy bilen mähirli gutlap, hususan-da, Garaşsyzlygyny yglan eden pursatyndan bäri Türkmenistanyň milli ykdysadyýeti diwersifikasiýa etmekde, halkara maýa goýumlaryny çekmekde, şeýle hem hususy ulgamy ösdürmekde uly üstünliklere eýe bolandygyny belledi. Energiýa howpsuzlygy boýunça gepleşikleri işjeňleşdirmekde Türkmenistana möhüm orun degişlidir, muňa onuň halkara başlangyçlary hem şaýatlyk edýär diýip, jenap Lamberto Zanniýer sözüni dowam etdi. Şol başlangyçlar boýunça BMG-niň Baş Assambleýasy “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakynda Rezolýusiýalaryň ikisini kabul etdi.
Türkmenistan ÝHHG bilen bilelikde şu maslahaty geçirmek bilen, özüniň halkara we syýasy hyzmatdaşlygy ösdürmäge ygrarlydygyny görkezip, beýleki ýurtlar hem oňa has işjeň gatnaşmaga höweslendirýär. Dünýäniň çalt ösýän ilatynyň talaplaryna laýyk gelýän energiýa serişdelerine bolan isleglerini kanagatlandyrmak suw we azyk howpsuzlygy meseleleri bilen birlikde biziň döwrümiziň iň çylşyrymly wezipeleriniň biri bolup durýar diýip, ÝHHG-niň Baş sekretary aýtdy.
Energiýa howpsuzlygy meselelerinde halkara hyzmatdaşlygy energiýa serişdelerini iberijileriň, olary sarp edijileriň we üstaşyr geçiriji ýurtlaryň arasynda netijeli gatnaşyklar üçin uly mümkinçilikleri açýar. Olar uzakmöhletleýin maýa goýumlaryny höweslendirip, maýa goýumlaryny goýmakda we ýagty geljegi gurmakda ýardam edip biler. Energiýa serişdelerini çykarmak, gaýtadan işlemek we ugratmak howanyň üýtgemegine we daşky gurşawa täsir edýär. Munuň özi hem energiýa meselelerinde gepleşikleri ilerletmekde ygtybarly hyzmatdaşlygy döretmek üçin tagallalaryň birleşdirilmegini talap edýär. ÝHHG-niň energiýa howpsuzlyk meselelerine köpugurly çemeleşmeleri we iri energiýa serişdelerini iberijilerden, sarp edijilerden we üstaşyr geçirijilerden ybarat bolan gatnaşyjy ýurtlaryň giň wekilçiligi biziň uly mümkinçiliklerimize şaýatlyk edýär diýip, jenap Lamberto Zanniýer aýtdy.
Jenap Lamberto Zanniýeriň belleýşi ýaly, daşky gurşawa zyýan ýetirmeýän täze tehnologiýalary ulanmak meýli, milli hem-de halkara hyzmatdaşlaryň arasynda energiýa babatda gepleşikler arkaly energiýa meseleleriniň durnukly çözgütlerini alyşmaga ýardam etmek, energiýa howpsuzlygy bilen baglanyşykly wezipeleri çözmek üçin zerur bolan möçberde kepillendirilen özgertmeleri gazanmak üçin gyzyklanma bildirýän taraplaryň ählisi bilen bilelikde iş geçirmek energetika meselelerinde ÝHHG-niň işiniň esasy ugurlary bolup durýar.
ÝHHG-niň Baş sekretary ýygnananlara bu guramanyň howandarlygynda energiýa howpsuzlygy meseleleri boýunça geçirilen forumlaryň birnäçesi, şol sanda Aşgabatda geçirilen okuw maslahatlary barada ýatlatdy. Şu çäreleri geçirmek arkaly ÝHHG bu ulgamda wezipeleri çözmäge ýardam edýän energetika gatnaşyklaryny ösdürmäge çalyşýar diýip, jenap Lamberto Zanniýer aýtdy we şu halkara maslahatynyň özüniň oňyn netijelerini berjekdigine ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çuň manyly çykyşy üçin jenap Lamberto Zanniýere minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan üçin ÝHHG-niň agzasy bolmak, onuň işine işjeň gatnaşmak daşary syýasatyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolupdy we şeýle bolmagynda galýar diýip belledi. Biz guramamyzyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň geljegini aýdyň görýäris, soňky ýyllarda has äşgär görünýän ösüşe ýokary baha berýäris, hyzmatdaşlar bilen özara hormat goýmak ýörelgesine esaslanýan gatnaşyklarymyzyň möhümdigine oňat düşünýäris diýip, milli Liderimiz aýtdy we netijeli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirdi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, munuň üçin energiýa howpsuzlygy ulgamyndaky gatnaşyklary täze derejä çykarmak, energiýa serişdelerini eltmegiň meselelerini syýasylaşdyrmakdan el çekmek, halal, deňhukukly we açyk hyzmatdaşlygy ýola goýmak wajypdyr.
Biz ÝHHG-niň çäklerinde energetika ulgamyndaky gepleşikleri işjeňleşdirmegi, köpugurly turbageçiriji düzümi gurmagyň we ulanmagyň syýasy, maliýe-ykdysady, tehnologiki, ekologiki meseleleri boýunça köptaraplaýyn geňeşmeleriň guralynyň döredilmegini maksada laýyk hasaplaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi we şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň öňde goýlan maksatlara ýetmek üçin hyzmatdaş döwletler we halkara guramalary bilen ysnyşykly gatnaşyklara taýýardygyny nygtady.
Halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň dowamynda hormatly Prezidentimiz BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, Ýewropa ykdysady toparynyň Ýerine ýetiriji sekretary jenap Swen Alkalaýa söz berdi.
Jenap Swen Alkalaý maslahata gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, Ýewropa ykdysady toparynyň adyndan Türkmenistanyň we şu ýyl ÝHHG-de başlyklyk edýän Ukrainanyň hökümetlerine Aşgabatda geçirilýän halkara maslahatyna gatnaşmak baradaky çakylygy üçin hoşallyk bildirdi. Şol maslahatyň çäklerinde ählumumy ähmiýete eýe bolan we döwletleriň durnukly ösüşine gönükdirilen derwaýys meseleler ara alnyp maslahatlaşylar.
Jenap Swen Alkalaý sebitleýin hem-de dünýä möçberinde energiýa howpsuzlygy meselelerini çözmekde Türkmenistanyň işjeň ornunyň halkara bileleşigi tarapyndan goldanylýandygy barada aýdyp, Ýewropa ykdysady toparynyň bu ulgamda Türkmenistanyň başlangyçlarynyň mundan beýläk-de ilerledilmegini goldamaga taýýardygyny habar berdi.
Ýewropa ykdysady toparynyň ýerine ýetiriji sekretary ÝYT tarapyndan guralan, energiýa howpsuzlygy meselelerini çözmäge gönükdirilen forumlarynyň birnäçesini mysal getirip, bu guramanyň mundan beýläk hem derwaýys meseleler boýunça agza döwletleriň netijeli gepleşikler üçin mümkinçilikleri döretmäge taýýardygyny belledi.
Ýewropa ykdysady toparynyň ýokary wezipeli wekili dünýäde bolup geçýän özgerişlikleriň depginini belläp, energetikany ösdürmek ulgamynda täze ýagdaýlary nazara almagyň wajypdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ol BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň durnukly ösüş baradaky maksatnamasynyň wezipeleri hem-de maksatlary barada jikme-jik durup geçdi. Bu maksatnama onuň işiniň ähli ugurlaryny öz içine alýar.
Özüniň çykyşynyň ahyrynda jenap, Swen Alkalaý forumyň ýokary derejede guralandygy üçin ýurdumyzyň hökümetine hoşallyk bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy, ähli türkmen halkyny ýetip gelýän baýram – Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni bilen tüýs ýürekden gutlady. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çuň manyly çykyşy üçin jenap Swen Alkalaýa minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan, däp bolşy ýaly, Birleşen Milletler Guramasy we onuň düzümleýin edaralary bilen strategiki hyzmatdaşlyga aýratyn üns berýär diýip belledi. Agza ýurtlaryň arasynda pikir alyşmak hem-de syýasy geňeşmeler üçin bitarap meýdançany bermek babatda BMG-niň ozaldan gelýän we hemmämize oňat mälim bolan taryhy bardyr. Türkmenistan bolsa häzirki zamanyň wajyp meseleleriniň çözgüdini gözlemekde işjeň orny eýeleýär. Olaryň hatarynda durnukly ösüşiň möhüm şerti hökmünde energiýa howpsuzlygy meseleleri bar diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Ýewropa ykdysady toparynyň durnukly energetika baradaky komitetiniň wise-başlyklygyna saýlanmagy sebitde we onuň çäklerinden daşarda energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek meselelerinde biziň ýurdumyzyň tagallalarynyň ykrar edilmeginiň aýdyň mysaly bolup durýar diýip, türkmen döwletiniň Baştutany aýtdy we BMG-niň, hususan-da, Ýewropa ykdysady toparynyň mümkinçilikleriniň netijesinde Türkmenistanyň bu ugurda uly netijeleri gazanyp biljekdigine ynam bildirdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň açylyşynda çykyş eden belent mertebeli myhmanlara ýüzlenip, Türkmenistanyň adyna aýdan mähirli sözleri, çuň manyly we gyzykly çykyşlary üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, şol çykyşlar esasy zady – energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş meseleleri boýunça giň halkara gepleşiklerini mundan beýläk-de ilerletmäge, olary anyk we maksadalaýyk köptaraplaýyn gatnaşyklaryň derejesine çykarmaga itergi bermäge ymtylmalary jemleýär.
ÝHHG-niň jogapkärli gatnaşyjysy hökmünde Türkmenistan guramanyň döwletara gatnaşyklarynyň usullaryny we gurallaryny pugtalandyrmaga hem-de giňeltmäge ymtylmasyny doly goldaýar, ÝHHG-niň dünýäde eýeleýän ornuny pugtalandyrmaga, onuň ýörelgelerini hem-de gymmatlyklaryny berkarar etmäge mundan beýläk-de öz goşandyny goşmaga taýýardyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz ÝHHG-niň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga oňyn çemeleşmesine ýokary baha berdi. Ýokary derejedäki şu halkara maslahatynyň çagyrylmagy we üstünlikli geçirilmegi hem munuň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Milli Liderimiz ÝHHG-niň häzirki Başlygy, Ukrainanyň daşary işler ministri hormatly jenap Leonid Kožara we ÝHHG-niň Baş sekretary hormatly jenap Lamberto Zanniýere şu forumy guramaga goşan uly şahsy goşandy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maslahatyň barşynda, umumy mejlisiň hem-de bölümleriň işleriniň çäklerinde energiýa howpsuzlygyny üpjün etmegiň, dünýäniň energetika giňişliginde özara gatnaşyklaryň täze görnüşini döretmäge biziň umumy öňe gitmegimiz üçin döredijilikli we oňyn esasy kemala getirmäge gönükdirilen anyk çäreleri kabul etmäge degişli meseleleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýdyp, olara netijeli we üstünlikli işlemegi arzuw etdi.
Halkara maslahatynyň umumy mejlisiniň açylyş dabarasynyň ahyrynda döwlet Baştutanymyz şu duşuşygyň netijeleriniň biziň ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň uzakmöhletleýin bähbitlerine laýyk gelýän, şeýle hem ÝHHG-niň giňişliginde we dünýä möçberinde durnukly ösüşi we durnuklylygy gazanmaga gönükdirilen energetika hyzmatdaşlygyny ösdürmäge saldamly goşant boljakdygyna ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz foruma gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
* * *
Arakesmeden soň, «Energiýa howpsuzlygy we durnukly ösüş – Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň geljegi» atly halkara maslahatynyň umumy mejlisi öz işini dowam etdi. Foruma gatnaşyjy ýurtlaryň wekilleri mejlisde çykyş edip, ählumumy energetika howpsuzlygy meselelerinde özara gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň möhümdigini bellediler we şu meseleler boýunça bilelikdäki çözgütleri işläp taýýarlamakda ÝHHG-niň utgaşdyryjy ornuny nygtadylar.
Ertir halkara forumyna gatnaşyjylar üç mowzuklaýyn mejlisde duşuşygy dowam etdirerler. Birinji mejlisiň işiniň barşynda energetika ulgamyny ösdürmegiň şertleri, şol sanda energetika ulgamynda sebitleýin hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň meseleleri boýunça çykyşlar diňleniler we ara alnyp maslahatlaşylar.
Ikinji mejlisiň mowzugy “Energiýa serişdelerini ibermegiň howpsuzlygy we energetika düzüminiň ygtybarlylygy (BMG-niň Baş Assambleýasynyň 63-nji we 67-nji mejlislerinde kabul edilen “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty” hakyndaky Rezolýusiýanyň goldawyna) diýlip atlandyrylýar. Üçünji bölümleýin mejlis energetika, energiýany tygşytlamak we energiýa netijeliligi ulgamynda durnukly çözgüde ýardam etmek meselelerine bagyşlanýar.
Halkara maslahatynyň işiniň barşynda energiýa diplomatiýa, goşulyşmak we hukuk gatnaşyklary, dünýäniň energetika ulgamynyň işiniň netijeliligi, önüm öndüriji, energiýa serişdelerini üstaşyr geçiriji we sarp ediji ýurtlaryň gatnaşyklary, energiýa serişdelerini gaýtadan işlemek ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek, iň täze tehnologiýalary alyşmak, şeýle hem energiýany tygşytlamak, alternatiw energiýa çeşmelerini ulanmak we beýleki meselelere bagyşlanan çykyşlar diňleniler hem-de ara alnyp maslahatlaşylar. Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň energetika syýasatynyň ýörelgeleri we ugurlary bilen tanyşdyrylar. Türkmenistan giň halkara hyzmatdaşlyk ugruna ygrarly bolmak bilen we özüniň ägirt uly serişdeler kuwwatyny bütin adamzadyň hyzmatyna goýmaga çalşyp, ählumumy energiýa howpsuzlygynyň täze binýadyny döretmäge yzygiderli goşant goşýar, olaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi üçin anyk çäreleri görýär.
Halkara forumynyň dabaraly ýapylyşynda onuň işiniň jemleri jemlener. Halkara maslahatynyň işiniň netijeleri türkmen we daşary ýurt habar beriş serişdeleri üçin geçiriljek metbugat maslahatynyň barşynda hem beýan ediler.
