2026-njy ýylyň 5-nji noýabrynda Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow emeli aň ulgamynda howpsuzlyk boýunça Akaba prosesiniň Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlary derejesindäki duşuşygyna gatnaşmak üçin iş sapary bilen Gazagystan Respublikasyna ugrady.
Bu saparyň esasy maksady häzirki döwürde halkara howpsuzlygyna täsir edýän täze wehimleri, aýratyn-da emeli aň tehnologiýalarynyň terrorçylyk we ekstremistik maksatlarda ulanylmagynyň öňüni almak meselelerini ara alyp maslahatlaşmakdan ybaratdyr. Döwlet Baştutanymyzyň bu duşuşyga gatnaşmagy Türkmenistanyň sebit we halkara derejesinde howpsuzlygy üpjün etmek, döwletleriň tagallalaryny birleşdirmek hem-de täze tehnologiýalaryň parahatçylykly maksatlara gönükdirilmegini goldamak boýunça alyp barýan syýasatynyň dowamy bolup durýar.
Türkmenistanyň Prezidentini Astana şäheriniň Nursultan Nazarbaýew adyndaky Halkara howa menzilinde Gazagystan Respublikasynyň Premýer-ministri Olžas Bektenow, dostlukly ýurduň resmi adamlary we Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň agzalary mähirli garşyladylar. Bu iş sapary Türkmenistan bilen Gazagystanyň arasynda ýola goýlan ýokary derejeli strategik dialogyň we köpugurly hyzmatdaşlygyň çäklerinde aýratyn ähmiýete eýedir. Iki ýurduň gatnaşyklary özara hormata, dostluga we umumy bähbitlere esaslanmak bilen, syýasy, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer hem-de ulag-aragatnaşyk ugurlarynda yzygiderli ösdürilýär. Hususan-da, ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlyk sebit döwletleriniň halkara söwda ýollaryna çykmagynda möhüm orun eýeleýär. Gazagystan–Türkmenistan–Eýran demir ýoly ýaly bilelikdäki taslamalar Merkezi Aziýanyň Ýewropa, Aziýa we Ýakyn Gündogar bilen ulag arabaglanyşygyny giňeltmäge, ýük daşamalarynyň mümkinçiliklerini artdyrmaga hyzmat edýär. Şeýle gatnaşyklar diňe iki ýurduň ykdysady ösüşine däl, eýsem, tutuş sebitiň özara baglanyşygynyň pugtalandyrylmagyna hem ýardam berýär.
Saparyň esasy wakasy bolan Akaba prosesiniň sammiti 6-njy noýabrda Astanada geçirildi. Akaba prosesi döwlet Baştutanlaryny, ýörite gulluklaryň, harby edaralaryň we halkara guramalaryň wekillerini bir meýdançada jemläp, howpsuzlyga abanýan wehimler barada umumy garaýyşlary kemala getirmäge we bilelikdäki çäreleri utgaşdyrmaga mümkinçilik berýär. Onuň çäklerinde dürli sebitlerde ýüze çykýan howplar, olaryň öňüni almak, tejribe alyşmak we halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek meselelerine garalýar.
Bu gezekki duşuşygyň «Emeli aň ulgamynda howpsuzlyk» meselesine bagyşlanmagy häzirki döwrüň aýratynlyklary bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Sebäbi emeli aň tehnologiýalary ylymda, bilimde, ykdysadyýetde, önümçilikde we döwlet dolandyryşynda giň mümkinçilikleri açýar. Şol bir wagtyň özünde, olaryň ýalan maglumatlary ýaýratmakda, adamlary radikal garaýyşlara çekmekde, terrorçylyk we ekstremistik hereketleri goldamakda ulanylmagy ýaly töwekgelçilikler hem ýüze çykýar. Şonuň üçin tehnologiýalaryň ösüşi bilen birlikde sanly giňişligiň goraglylygyny üpjün etmek, kiberhowpsuzlygy pugtalandyrmak we emeli aňyň jogapkärçilikli ulanylmagy boýunça umumy ýörelgeleri işläp taýýarlamak zerur bolup durýar.
Sammitde Gazagystanyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýewiň we Iordaniýanyň Patyşasy Abdulla II-niň bilelikde başlyklyk etmeginde häzirki howplara garşy halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Esasy üns emeli aňyň terrorçylyga we ekstremizme garşy göreşde peýdalanylmagyna, bu ugurda döwletleriň arasynda maglumat we tejribe alyşmagyň giňeldilmegine, özara hereketleriň utgaşdyrylmagyna gönükdirildi. Şeýle hem täze tehnologiýalaryň döredýän mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanmak bilen bir hatarda, olaryň howpsuzlyga ýetirip biljek täsiriniň öňüni almak zerurlygy öňe sürüldi. Duşuşygyň esasy maksady sanly giňişlikde ýüze çykýan wehimlere garşy aýry-aýry döwletleriň däl, eýsem, halkara jemgyýetçiliginiň bilelikdäki tagallalary arkaly netijeli göreş alyp barmagyň ýollaryny kesgitlemek boldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Akaba prosesiniň sammitine gatnaşmagy ýurdumyzyň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek, sebitde parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak boýunça alyp barýan işleriniň möhüm wakalarynyň biri boldy. Astanada geçirilen duşuşyk häzirki döwrüň täze tehnologik mümkinçilikleri bilen birlikde ýüze çykýan howplara garşy göreşde döwletleriň tagallalaryny birleşdirmegiň zerurdygyny ýene-de bir gezek görkezdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň parahatçylykly dialoga, özara ynama we halkara hyzmatdaşlygyna esaslanýan daşary syýasaty sebitde durnuklylygy üpjün etmekde hem-de täze wehimleriň öňüni almakda möhüm ähmiýete eýedir.
Öwezgeldi Atageldiýew,
Aşgabat şãheriniñ Bagtyýarlyk etrap kazyýetiniñ kazysynyñ kömekçisi.