«Dutar meniň ykbalym, içki oý-pikirimi we duýgularymy ynanýan iň ýakyn dostum». Bu sözler Türkmenistanyň halk artisti, M.Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň dosenti, meşhur dutarçy Orazmyrat Annanepesowa degişli.
Bu gün bu sözler wesýet bolup ýaňlanýar. Ýurdumyzyň saz sungaty öwezini dolup bolmajak ýitgi çekdi: uzak wagt dowam eden keselden soň, altmyş sekiz ýaşynyň içinde ussat aramyzdan gitdi.
Görnükli sazanda, çuňňur ylmy derňewçi we zehinli mukamçy kompozitor Orazmyrat Annanepesow döwürdeşleri üçin sungata jan-dilden hyzmat etmegiň nyşanyna öwrüldi. Diňleýjiler ony kirşe ýekeje gezek el degirmek bilen, ynsan duýgularynyň tutuş ummanyny beýan edip bilýän zehinli sazanda hökmünde ýatda saklarlar.
Ol, Ahal dutar mekdebiniň wekili bolmak bilen, Çary Täçmämmedow, Mylly Täçmyradow we Pürli Saryýew ýaly nusgawy sazandalaryň mynasyp dowam etdirijisi boldy. Ýöne onuň wezipesi däp-dessurlary bolşy ýaly saklamakdan has giňdi. Ussat halk sazynyň geçmişiň daşa dönen ýadygärligi däl-de, häzirki döwrüň janly wekilidigine ynanýardy. Ol özüne mahsus, gaýtalanmajak ýerine ýetiriş usulyny döretdi, bu usula hünärmenler hormat bilen «Oraz Annanepesowyň çalşy» diýip at goýdular. Bu günki gün onuň gadymy eserlere eden teswiri ülňi hasaplanýar.
Oraz Annanepesow giň kalply we açyk göwünli sazandady. Ol türkmen dutarynda islendik sazy çalyp bolýandygyny subut etdi: bu saz guraly onuň elinde rus, wenger ýa-da gazak dilinde ýaňlanýardy. Garaýşynyň şu giňligi-de onuň özboluşly öwrediş usulynyň esasyny düzdi.
Ussat gadymdan gelýän «halypa – şägirt» ýörelgesini nota biliminiň akademiki suratda öwrenilmegi bilen ussatlarça utgaşdyrdy. Onuň ussatlygy hemmetaraplaýyndy: ol häzirki zaman prima-dutaryny köpçülige giňden ýaýratmak bilen, halk sazlaryny ýekelikde-de, simfonik orkestriň sazandarlyk etmeginde çylşyrymly kompozisiýalary-da deň derejede aňrybaş ussatlyk bilen ýerine ýetirýärdi.
Orazmyrat Annanepesowyň mirasy örän uludyr. Ol nusgawy we häzirki zaman şahyrlaryň goşgularyna esaslanýan onlarça özboluşly sazdyr aýdym, şol sanda kompozitor J.Gurbangylyjow bilen bilelikde «Dabaraly mukam» atly ýadygärlik eserini-de döretdi. Sazanda halk sazlarynyň 50-den gowrak teswirini amala aşyrdy we ýurdumyzda Ahal dutarçylarynyň sungaty boýunça ilkinji kandidatlyk dissertasiýasyny gorady, bu bolsa Türkmenistanda halk saz gurallarynda ýerine ýetirijiligiň taryhyny we nazaryýetini öwrenmek üçin esas boldy.
Mugallymçylyk eden ýyllarynda ussat 70-den gowrak şägirt taýýarlady, olar häzirki wagtda onuň mekdebiniň wekili hökmünde buýsanç bilen çykyş edýärler. Orazmyrat Annanepesowyň dutary Russiýanyň, Ýewropanyň we Aziýanyň konsert zallarynda ylham bilen ýaňlandy. Ussat öz zehinini, ylmy açyşlaryny we kalbynyň mährini hiç kimden asla gizlemeýärdi. Ol kirişleriň owazynyň onuň kalbynyň iň näzik hereketlerini gaýtalaýandygyny we töweregindäki dünýäni özgerdýändigini öwran-öwran aýdýardy.
Orazmyrat Annanepesowyň döredijiligi Türkmenistanyň milli saz mekdebiniň ösüşinde tutuş bir döwri alamatlandyrdy. Ol bakyýete diýseň ir gitdi, ýöne wagtyň täsir edip bilmejek ebedi miras galdyrdy. Beýik ussadyň ýagty ýadygärligi halkyň kalbynda we onuň söýgüli dutarynyň her bir owazynda ebedi galar.
