Ï Türkmenistanyň ylalaşayryjylyk syýasaty – dünýä metbugatynyň üns merkezinde
mail-icon
altynasyr.newspaper@sanly.tm
EN RU TK

Türkmenistanyň ylalaşayryjylyk syýasaty – dünýä metbugatynyň üns merkezinde

view-icon 5184
Täze döwrüň Lideri hasaplanýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bütindünýä we sebit halkara forumlarynyň belent münberlerinden yzygiderli öňe sürýän, dünýä ýüzünde ynanyşmak we özara düşünişmek ýagdaýyny berkitmäge, dürli halklaryň we ýurtlaryň arasynda dostluk gatnaşyklaryny we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga gönükdirilen netijeli başlangyçlary we oňyn pikirleri dünýä bileleşiginiň üns merkezinde durýar.

Ynha, Nýu-Deli (Hindistan Respublikasy) şäherinde neşir edilýän hem-de Aziýa sebitiniň ýurtlarynda we onuň çäklerinden daşarda ýaýradylýan “Business Central Asia” halkara žurnaly hem nobatdaky sanyny ýakynda Bitaraplygynyň 20 ýyllygyny giňden we dabaraly belläp geçen Garaşsyz Türkmenistana bagyşlady. Dünýä belli neşiriň sahabyny Garaşsyz döwletimiziň sütünleriniň mizemezliginiň, parahatçylygyň, hoşniýetliligiň we ynsanperwerligiň maksatlaryna ygrarlylygynyň nyşanyna öwrülen Bitaraplyk binasynyň bezemegi tötänden däldir.

Žurnalda ýerleşdirilen makalalarda bellenilişi ýaly, häzirkizaman halkara gatnaşyklarynda täze tejribe öwrülen Bitaraplygyň özboluşly hukuk derejesi sebit we dünýä syýasatynyň möhüm meselelerini çözmekde Türkmenistanyň aýratyn ornuny kesgitleýär. Häzir oňa diňe içerki ösüşiň däl-de, eýsem, oňyn hyzmatdaşlygyň binýady, tutuş adamzadyň parahatçylyga, durnuklylyga we ösüşe ymtylmasyna ýurdumyzyň goşandy hökmünde garalýar.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Bitaraplyk—bu bütin dünýäde parahatçylygy, halklaryň arasynda dostluk we doganlyk gatnaşyklaryny saklamaga, agzybirlige çagyrýan, ynsanperwerlik maksatlaryny jar edýän ýörelgämizdir. Bitaraplyk konsepsiýasy eziz Watanymyzyň beýik geljeginiň bähbidine gurýan we döredýän edermen, bagtyýar halkymyza täze üstünlikleri gazanmak üçin ruhy taýdan güýç-kuwwat berýär, ählumumy parahatçylygyň we ösüşiň bähbidine halklaryň arasynda hyzmatdaşlygy ýola goýmaga, ynanyşmak we özara düşünişmek ýagdaýyna oňyn täsirini ýetirýär.

Türkmenistan hemişelik Bitaraplygyň hukuk derejesiniň ýörelgelerine üýtgewsiz ygrarly bolup durýar hem-de bitaraplygyň, parahatçylyk söýüjiligiň we hoşniýetli goňşuçylygyň öz daşary syýasatynyň binýatlyk esasy bolandygyny we bolup galýandygyny iş ýüzünde subut edýär.

Biziň ýurdumyz dünýä döwletleri we abraýly halkara guramalary bilen hoşniýetli gatnaşyklary ýola goýmak, aýratyn-da, halkara hyzmatdaşlygynyň täze netijeli usullaryny we ugurlaryny işläp düzmek boýunça baý tejribe toplap, ylalaşdyryjy merkeze öwrüldi.

Häzir Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropa Bilelişigi, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Goşulmazlyk Hereketi, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy we beýleki abraýly halkara düzümler, Aziýa-Ýuwaş umman sebiti, Orta we Ýakyn Gündogar, Ýewropa we Amerika ýurtlary bilen dürli ugurlarda—syýasatda, ykdysadyýetde we medeniýetde özara gatnaşyklary has-da berkitmäge aýratyn ähmiýet berýär.

Halkara söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek, howanyň üýtgemegi bilen baglylykda, ekologiýa howpsuzlygyny, energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, daşky gurşawy goramak, halkara ulag geçelgelerini döretmek boýunça başlangyçlarymyz we tekliplerimiz dünýäde giň goldawa eýe boldy.

Biziň ýurdumyzyň syýasy, ykdysady we medeni durmuşyndaky wakalara, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe gazanan üstünliklerine bagyşlanan žurnal hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň iri dünýä forumlarynyň, hususan-da, şu ylyň martynda Ýaponiýanyň Sendaý şäherinde geçirilen BMG-niň tebigy betbatçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak boýunça III Bütindünýä maslahatynyň belent münberinden öňe süren täze başlangyçlary baradaky makala bilen açylýar. Mälim bolşy ýaly, şonda ýurdumyz tarapyndan BMG-niň Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini döretmek hakynda teklip öňe sürüldi. Bu merkeziň işlemegi üçin türkmen tarapy Aşgabatda zerur bolan düzümi bermäge taýýardyr. Milli Liderimiziň pikirine görä, şonuň ýaly ýöriteleşdirilen düzümiň döredilmegi Merkezi Aziýada howa şertleri we ekologiýa ýagdaýy bilen şertlendirilendir hem-de sebitiň tebigy betbatçylyklara dessin täsir edýän edara bolan zerurlygyny beýan edýär. Şeýle hem onuň wezipesine tehniki we tehnologik hyzmatdaşlygy höweslendirmek, howanyň üýtgemegi bilen bagly täze ýagdaýlara uýgunlaşmak hem-de ýaramaz täsirlere gаrşy durmak meseleleri boýunça sebitiň ýurtlaryna goldaw bermek maksatnamalaryny işläp taýýarlamak we amala aşyrmak işleri girýär.

Mälim bolşy ýaly, halkara giňişliginde netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek meselelerinde başlangyç orny eýelemek bilen, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan şu ýylyň sentýabrynda BMG-niň Bas Assambleýasynyň 70-nji ýubleý mejlisiniň çäklerinde geçirilen durnukly ösüşiň meseleleri boýunça sammitde netijeli teklipleriň birnäçesini öňe sürdi. Döwlet Baştutanymyz BMG-niň global forumynyň belent münberinden nobatdaky gezek Türkmenistanyň nukdaýnazaryny hem-de öňe sürýän anyk başlangyçlaryny beýan etdi. Şol başlangyçlar ýakyn 15 ýyl üçin umumy dünýä ösüşiniň möhüm meselelerini çözmekde sazlaşykly çemeleşmeleri işläp düzmäge gönükdirilendir.

Şu ýylyň sentýabrynda döwlet Baştutanymyzyň Nýu-Ýorka, BMG-niň ştab-kwartirasyna amala aşyran saparynyň Birleşen Milletler Guramasynyň döredilmeginiň 70 ýyllygyna hem-de biziň ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygyň halkara hukuk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygyna beslenen ýubileý ýylynda bolup geçmeginiň özboluşly manysy bar. Bu dereje BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýörite Rezolýusiýasynda berkidildi. Birleşen Milletler Guramasynyň ygtybarly we jogapkär hyzmatdaşy hökmünde görkezmek bilen, Türkmenistan sebitde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmekde möhüm orun eýeläp, dünýäniň ykrar edilen yalalaşdyryjylyk merkezleriniň biri bolup durýar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bütindünýä forumyna gatnaşmagy biziň ýurdumyzyň BMG bilen netijeli gatnaşyklary giňeltmegi maksat edinýänliginiň nobatdaky aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Munuň özi Bitaraplyk derejesine üýtgewsiz ygrarly bolan Türkmenistanyň daşary syýasy strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar. Soňky ýyllarda Türkmenistanyň we BMG-niň däbe öwrülen hyzmatdaşlygy strategik häsiýete eýe bolup, hil taýdan täze derejä çykdy. Bu bolsa eziz Watanymyzyň dünýä giňişliginde belent abraýynyň, döwlet Baştutanymyzyň öňe sürýän, tutuş adamzady biynjalyk edýän möhüm global meseleleri gurşap alýan başlangyçlarynyň ählumumy ykrar edilmeginiň we goldanmagynyň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Halkara bileleşiginiň, ozaly bilen, BMG-ä agza döwletleriň giňden goldaýan Türkmenistanyň netijeli başlangyçlary hem-de olary durmuşa geçirmek boýunça yzygiderli ädimleri dünýäde syýasy durnuklylygy saklamak we hemmetaraplaýyn goldamak, ählumumy howpsuzlygy hem-de ösüşi berkitmek babatda daşary syýasy ugruň mümkinçiliklerini we ähmiýetini ynamly görkezýär.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň üstünlikli amala aşyrýan durmuş ugurly içeri syýasaty, Türkmenistanyň ýokary netijeli we bäsdeşlige ukyply ykdysadyýete tarap saýlap alan ýolunyň “Business Central Asia” žurnalynyň okyjylarynda uly gyzyklanma döretjekdigi şübhesizdir. Türkmenistanlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmak şol syýasatyň ileri tutulýan ugrudyr. Soňky ýyllarda saklanýan ykdysady ösüşiň ýokary depginleri, ýurdumyzyň ösüşiniň geljegi babatda oňyn çaklamalary dünýäniň iri maliýe düzümleri, şol sanda Halkara pul gaznasy beýan edýär. Ol ýurdumyzyň hökümeti tarapyndan amala aşyrylýan ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak strategiýasyny goldaýar.

Tebigy baýlyklaryň, ilkinji nobatda, nebitiň we gazyň ägirt uly gorlaryna eýe bolan Türkmenistanyň energetika syýasaty dünýä belli neşiriň sahypalarynda ara alyp maslahatlaşmagyň beýleki möhüm meseleleriniň biri boldy. Ozal hem aýdylyşy ýaly, ýurdumyz baý tebigy serişdelerini diňe öz halkynyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak üçin däl-de, eýsem, olary tutuş adamzadyň hyzmatynda goýmagy maksat edinýär. Türkmen tebigy gazyny iri halkara bazarlaryna ibermegiň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça görülýän anyk çäreler munuň aýdyň subutnamasydyr.

Ýurdumyzyň nebitgaz ýataklarynyň, ilkinji nobatda, möçberi boýunça dünýä ikinji orunda durýan “Galkynyş” gaz käniniň garaşsyz bilermenler tarapyndan tassyklanan gorlary hem açyk, özara ynamly halkara hyzmatdaşlygy üçin uly mümkinçilikler açýar. Soňky ýyllarda başy başlanan anyk taslamalar, şol sanda Türkmenistan-Eýran, Türkmenistan-Hytaý, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijileriniň gurluşygy, Ýewropa ugurda Hazarüsti gaz geçirijiniň çekilmegi bilen bagly taslamalar Türkmenistanyň köptaraplaýyn energetika syýasatyny yzygiderli amala aşyrmak boýunça anyk ädimlere öwrüldi. Olar soňky döwürde Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň we Ýewropa Bileleşiginiň arasynda işjeň ara alnyp maslahatlaşylýar.

Makalalarda bellenilişi ýaly, dünýäniň iri energetika serişdelerini öndürýän we iberýän döwletleriniň biri hökmünde ykrar edilen Türkmenistanyň ýokary derejede beýan eden başlangyçlary energetika ulgamynda hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary boýunça halkara gatnaşyklaryny giňeltmäge uly itergi berip, XXI asyrda ählumumy energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça netijeli çäreleri amala aşyrmagyň hem-de hyzmatdaşlygyň çeýe we halkara-hukuk usulyny döretmegiň başyny başlady.

Mahlasy, häzir Türkmenistan diňe ägirt uly serişde we ykdysady kuwwatyna eýe bolan uly mümkinçilikleriň ýurdy hökmünde däl-de, eýsem, dünýä ähmiýetli baý taryhy medeni-mirasyň genji-hazynasy hasaplanýar. Giň halkara ykrarnamasyna eýe bolan hem-de häzire çenli türkmen halkynyň buýsanjy bolan türkmen halylarynyň we ahalteke bedewleriniň şöhratly köpasyrlyk taryhy munuň aýdyň mysalydyr. Dürli suratlar bilen bezelen makalalarda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe mynasyp dowamyna eýe bolan milli halyçylygyň we atçylygyň gadymy däpleri hakynda hem gürrüň berilýär.