Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň agzasy, tanymal suratkeş Amangeldi Hydyrowyň ady diňe bir güneşli Diýarymyzda däl, eýsem, onuň çäklerinden alyslarda hem mälimdir. Ömür ýolunyň sekizinji onlugyna gadam basan, zehinidir zähmeti bilen döredijilik dünýäsinde kämillige gol beren bu nurana, guramaçy şahsyýetiň eserleri giň okyjylar, tomaşaçylar köpçüliginiň söýgüsini gazandy.
Munuň hakykatdanam şeýledigine golaýda halypa suratkeş Amangeldi Hydyrowyň doglan gününiň 75 ýyllygyna bagyşlanyp, Günbatar sebitiň merkezi Balkanabat şäherindäki Balkan welaýat Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýinde açylan şahsy döredijilik sergisi-de ýene bir mertebe aýdyň şaýatlyk etdi. Bu ajaýyp sergä şekillendiriş sungatynyň köp sanly muşdaklary, dürli ýaşdaky, dürli kärdäki adamlar, talyp ýaşlar işjeň gatnaşdylar. Döwrebap derejede giňden ýaýbaňlandyrylan sergide gürrüňi edilýän ussadyň dürli ýyllarda döreden eserleri ýerleşdirildi. Baý mazmuny, bimöçber ähmiýeti, kämilligi bilen özüne çeken gyzykly eserleriň giň giden hatarlary-da sergä tomaşa edenlerde uly täsirleri galdyrdy.
– Tebigatdan alan ylhamyňy janlandyryp, özgelere peşgeş bermek, ruhy lezzet paýlamak hemmelere başardyp durmaýar. Halypa nakgaş Amangeldi Hydyrow bolsa kagyz ýüzünde sessiz-üýnsüz tomluk kitaba barabar eserler döretmek bilen, heniz görmedik menzil-mekanyňy sähel-salymda göz öňüňde janlandyryp, şol ýerlere seýle alyp gidýär. Şeýdibem, suratlar ruhy dünýäňe üýtgeşik täsir edýär.
Amangeldi aganyň işleriniň köpüsinde tebigatyň döredýän eserleriniň täsinlikleri duýulýar. Ol tebigy ösümliklerden emele gelen şekilleriň, sudurlaryň durmuşdaky sazlaşygyny-da açyp görkezýär. Hut şonuň bilen baglylykda, Magtymguly Pyragynyň daga siňen keşbine ykrarnama hökmünde 1983-nji ýylda täsin surat eserini döretdi. Dana şahyryň tebigatdan orun alan keşbini dine bir türkmene däl, eýsem, dünýä äşgär etdi. Eser halkyň hakydasynda müdimilik galan Aýhan Hajyýewiň bitiren taryhy hyzmatyna belent sarpasynyň, beren ýokary, özboluşly bahasynyň nyşanyna öwrüldi.
Daglar, olaryň tebigy gözelligi ussadyň ýüzlenýän esasy temalarynyň biridir. Şonuň ýaly-da döredijiligi bilen tebigatyň syrly dünýäsine aralaşyp bilýän sungat ussadymyz Amangeldi Hydyrow dürli şekildäki ýygnan ösümlik köklerinden döreden hyýaly surat eserleri bilenem muşdaklarynyň ünsüni özüne çekýär – diýip, Balkan welaýat Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň uly ylmy işgäri, taryh ylymlarynyň kandidaty Akbibi Gurbannazarowa biziň bilen gürrüňdeş bolanda aýtdy.
Zehinli alym zenanyň gürrüňlerine tejribeli suratkeşiň «Dag», «Garry gowak», «Durna owazlary», «Daglarymyza diýrler Balkan», «Gaýa», «Garajadag», «Dag şemaly», «Kürendag», «Daglaryň şemaly», «Daglar», «Daglaryň mukamy» bilen birlikde «Arapjyk obasy», «Sumbar jülgesi», «Gerkez. Öwezberdi şyhyň kümmeti», «Gözli ata», «Balkanabat», «Daýnada güýz», «Arapjykda öýlän», «Meniň perişdäm», «Orunçäge», «Uzboý köli», «Parawbibiniň ýadygärligi», «Hazaryň kenarynda» diýen eserleri-de doly güwä geçýär. Dag peýzažy, tebigatyň täsinlikleri bilen utgaşykly ýerine ýetirilen bu üstünlikli işleriň hemmesem kalbyňda ýatdan çykmajak duýgulary döredýär. Şeýle-de sergidäki ýerine düşen reňklere, döredijilikli gözleglere beslenen şowly eserleri synlap, mukaddes topragyňa, dogduk Diýaryňa, eziz Watanyňa, onuň goýnunda kalbyňa melhem hem ylham berýän daşky gurşawyna bolan söýgi-sarpaň has-da belende göterilýär.
Bu barada özboluşly serginiň dowamynda gürrüňdeş bolan adamlarymyz hem ýerlikli belläp geçdiler. Sergä gatnaşyjylar Amangeldi Hydyrowyň baý döredijiligine degişli grafika eserlere-de ýokary baha berdiler. Şolaryň hatarynda «Pyhy Tagan», «Aşyrmämmet Dawudowyň portreti», «Armanly köňül», «Çarhypelek. Hommat bagşy», «Ýemreli Tuwakow», «Senaly. Didarberdi Allaberdiýew», «Meşhur tälimçi Gurban Berdiýew», «Polly şahyr», «Kasym Nurbadowyň portreti», «Çöl bägüli» ýaly başga-da onlarça çeper eserler diýseň köp. Özboluşlylygy, ýokary çeperçilik aýratynlyklary bilen tapawutlanýan bu eserler ussadyň köp ýyllaryň dowamynda çeken netijeli zähmetiniň subutnamasy bolup durýar. Şeýle eserleri synlap, olaryň gahrymanlary bilen ýüzbe-ýüz duşuşan dek duýgulary başdan geçirýärsiň. Häzirki wagtda halypa nakgaşyň dürli duşuşyklardan, pursatlardan söhbet açýan 200-e golaý eseriniň bardygy hem aýratyn bellenip geçilmäge mynasypdyr. Mundan başga-da Amangeldi Hydyrow taryhy ähmiýetli ykballara bagyşlanan «Öwüşginler», «Ýürekde galanlar», «Obadaşlarymyz», «Keşbiň siňmiş daglara» ýaly birnäçe kitaplaryň awtorydyr.
Ýeri gelende aýtsak, Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň agzasy Amangeldi Hydyrow indi 40 ýyldan gowrak wagt bäri döwlet we halkara derejesindäki sergilere yzygiderli gatnaşyp, üstünlikli çykyş edip gelýär. Onuň paýtagtymyz Aşgabatda, Russiýanyň paýtagty Moskwada, ýene-de birnäçe ýerlerde 13 gezek şahsy sergileri guralypdyr. Şeýle-de ýurdumyzyň paýtagtyndan başga-da Russiýa, Germaniýa, Polşa, ABŞ ýaly ýurtlarda 55-den gowrak eseriniň şahsy kolleksiýalarda saklanýandygy bellenilmäge mynasypdyr.
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hem Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň günsaýyn dowamat tapýan beýik ösüşlerine guwanýan guýmagursak zehinli sungat ussady Amangeldi Hydyrow hormatly dynç alyşdadygyna garamazdan döredijilikli zähmet çekýär. Taryhy eýýamymyzyň ägirt uly döredijilik kuwwaty bolsa halypa egsilmez ylham, ruhy joşgun berýär. Hut şu ýagdaýyň özem onuň köptaraplaýyn döredijiliginde öz mynasyp beýanyny tapýar.
Halypa-şägirtlik gatnaşyklaryna hemişe aýratyn üns-ähmiýet berip gelýän halypanyň welaýat merkezindäki Çagalar çeperçilik mekdebinde uzak ýyllaryň dowamynda işlän döwründe okadan okuwçylary, taýýarlan uçurymlary, ýetişdiren şägirtleri hem bu gün sanardan diýseň kändir. «Ata kesbi ogla halal» diýlişi ýaly, halypa suratkeş, ussat mugallym Amangeldi aganyň ogly Döwran Hydyrow hem häzir Balkanabat şäherindäki Çagalar çeperçilik mekdebiniň mugallymy. Zehinli suratkeş, tejribeli mugallym Döwran Hydyrow indi 16 ýyldan gowrak wagt bäri Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň agzasy. Ata kesbine eýerip, yhlasly zähmet çekýän, şowly eserleri döredýän Döwran Hydyrowyň döredijilik ýolunyň hem täze-täze rowaçlyklara eýe bolýandygyny guwançly belläsimiz gelýär.
