mail-icon
altynasyr.newspaper@gmail.com

Türkmenistanyň Kanuny Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaça girizmek hakynda

view-icon 934

I. Türkmenistanyň şu kanunçylyk namalaryna üýtgetmeleri we goşmaçany girizmeli:

1. 2004-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Halk Maslahaty tarapyndan kabul edilen «Salgytlar hakynda» Türkmenistanyň bitewi Kanunynda (2005-nji ýylyň 25-nji oktýabryndaky Türkmenistanyň Kanunynyň görnüşinde) (Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň resmi namalarynyň ýygyndysy, 2005 ý., HM-80; Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2005 ý., № 4, 37-nji madda; 2006 ý., № 3, 12-nji madda; 2007 ý., № 1, 20-nji we 24-nji maddalar, № 2, 48-nji madda, № 4, 68-nji we 74-nji maddalar; Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň resmi namalarynyň ýygyndysy, 2008 ý., HM-96; Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2008 ý., № 1, 7-nji madda, № 3, 41-nji madda; 2009 ý., № 2, 41-nji madda, № 3, 45-nji madda; 2010 ý., № 1, 19-njy madda, № 2, 34-nji madda, № 3, 64-nji madda; 2011 ý., № 1, 5-nji we 24-nji maddalar, № 2, 45-nji madda, № 3, 59-njy madda; 2012 ý., № 1, 48-nji madda, № 3, 68-nji madda; 2013 ý., № 1, 7-nji madda, № 2, 26-njy madda; 2014 ý., № 1, 24-nji we 49-njy maddalar, № 3, 112-nji madda, № 4, 149-njy madda; 2015 ý., № 2, 48-nji we 71-nji maddalar, № 3, 111-nji madda, № 4, 146-njy madda; 2016 ý., № 1, 52-nji madda, № 3, 118-nji madda, № 4, 144-nji we 165-nji maddalar; 2017 ý., № 2, 77-nji madda, № 3, 111-nji madda, № 4, 135-nji we 147-nji maddalar; 2018 ý., № 2, 42-nji madda, № 4, 95-nji we 107-nji maddalar; 2019 ý., № 2, 34-nji madda, № 4, 94-nji madda; 2020 ý., № 3, 45-nji madda, № 4, 84-nji madda; Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Maglumatlary, 2021 ý., № 2-3, 49-njy we 51-nji maddalar):

1) 84-nji maddanyň birinji böleginiň sekizinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:

«salgyt edarasynda hasaba durmazdan, telekeçilik işi bilen meşgullanýan taraplary we salgyt salmagyň ýönekeýleşdirilen ulgamy bellenilen işleriň görnüşleri üçin girdeji salgydynyň bellenen ululygynyň tölenendigine şaýatlyk edýän tassyknamanyň möhletiniň tamamlanandygyna garamazdan, telekeçilik işini dowam etdirýän taraplary, şeýle hem tassyknamada görkezilen işleriň görnüşlerinden başga, girdeji salgydynyň bellenen ululygy ýokary bolan işler bilen meşgullanýan taraplary ýüze çykarmak;»;

2) 95-nji maddanyň ikinji böleginiň soňky tesiminde «ýeňillikli» diýen sözi «ýönekeýleşdirilen» diýen söze çalşyrmaly;

3) 200-nji maddada:

adynda we birinji bölekde «ýeňillikli» diýen sözi «ýönekeýleşdirilen» diýen söze çalşyrmaly;

ikinji, üçünji we dördünji bölekleri şu görnüşde beýan etmeli:

«2. Salgyt salmagyň ýönekeýleşdirilen ulgamy girdeji salgydynyň bellenen ululygyny, şeýle-de telekeçilik işlerinden alnan umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydyny (umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydy), şu Bitewi kanunyň 188-nji we 189-njy maddalarynda bellenen aýyrmalaryň möçberini azaltmazdan, göz öňünde tutýar. Şunda 187-nji maddanyň bäşinji böleginde bellenen ýeňillikler ulanylmaýar.

3. Girdeji salgydynyň bellenen ululygy telekeçilik işleriniň her bir görnüşi boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýär.

Telekeçilik işleriniň birnäçe görnüşleri amala aşyrylanda, girdeji salgydynyň bellenen ululygynyň iň ulusy tölenilýär.

Girdeji salgydynyň bellenen ululygy salgyt töleýjiniň telekeçilik işlerini amala aşyrmagy niýet edýän döwri başlanmanka tölenilýär. Bu döwür üç aýdan az bolmaly däldir.

Salgyt töleýjiniň amala aşyrýan işini wagtlaýynça duruzmagy – şu döwür üçin girdeji salgydynyň bellenen ululygyny tölemek boýunça borçnamalarynyň ýerine ýetirilmeginiň aradan aýrylmagyna, girdeji salgydynyň bellenen ululygy tölenilen döwürde bolsa, onuň möçberiniň üýtgemegine getirmeýär.

Girdeji salgydynyň bellenen ululygynyň hasaplanan möçberi şu ýagdaýlarda üýtgedilip bilner:

salgyt töleýji tarapyndan görkezilen döwürde işiň girdeji salgydynyň bellenen ululygynyň has ýokary derejesi bellenen görnüşi amala aşyrylanda;

salgyt töleýji tarapyndan hususy telekeçi hökmündäki iş bes edilende.

Girdeji salgydynyň bellenen ululygy salgyt töleýji aradan çykan halatynda onuň hukuk oruntutaryna gaýtarylyp berlip ýa-da salgytlar, şeýle hem maliýe jerimeleri we puşmana tölegleri boýunça bergileri üzmegiň hasabyna hasaplaşyga alnyp bilner. Görkezilenler artyk tölenilen umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydyna hem degişlidir.

Girdeji salgydynyň bellenen ululygyny gaýtadan hasaplamak degişlilikde, işiň täze görnüşini amala aşyrmak başlanmazdan ýa-da işiň bes edilmezinden öň, salgyt töleýjiniň salgyt edarasyna berilýän arzasynyň esasynda geçirilýär.

Salgyt töleýjiniň hasaba duran ýerindäki salgyt edarasy salgyt töleýjä Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi tarapyndan bellenen nusga boýunça girdeji salgydynyň bellenen ululygyny töländigine şaýatlyk edýän resminamany (tassyknama) berýär (uzaldýar). Tassyknama salgyt töleýjiniň telekeçilik işlerini amala aşyrmagy niýet edýän döwri başlanmanka berilýär (uzaldylýar).

Tassyknama salgyt töleýjiniň telekeçilik işini amala aşyrmagy maksat edinýän döwrüniň başlanmagyna çenli, on günden giç bolmadyk möhletde salgyt babatda hasapda goýlan ýerindäki salgyt edarasyna onuň berýän arzasy esasynda berilýär (uzaldylýar).

Bu möhleti bozmak bilen tassyknamanyň güýjüni uzaltmak (täzesini bermek) üçin salgyt töleýji salgyt edarasyna ýüz tutan halatynda, bar bolan (ýa-da öň berlen) tassyknamada görkezilen döwrüň tamamlanýan möhletinden soňky seneden başlap, tassyknamanyň güýji uzaldylmalydyr (täzesi berilmelidir). Şunda girdeji salgydynyň bellenen ululygynyň wagtynda tölenilmezligi şu Bitewi kanunyň 70-nji maddasyna laýyklykda puşmana töleginiň ulanylmagyna getirýär.

4. Umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydy şu maddanyň birinji böleginde görkezilen telekeçilik işleriniň görnüşleri boýunça harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alynýan girdejini, şeýle-de şu maddanyň bäşinji we altynjy böleklerinde bellenen ýerlemekden daşarky amallardan alnan aýry-aýry girdejileri we çykdajylary (ýitgileri) öz içine alýan umumy girdejiniň jeminden hasaplanýar.

Harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alnan girdejini kesgitlemek maksady üçin, şu Bitewi kanunyň 186-njy maddasynyň we 187-nji maddanyň ikinji we üçünji bölekleriniň düzgünleri ulanylýar.

Umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydyny hasaplamak üçin şu bölege we şu maddanyň bäşinji we altynjy böleklerine laýyklykda kesgitlenýän umumy girdeji salgyt özeni bolup durýar.»;

bäşinji bölegiň dokuzynjy tesiminde «haryt-material» diýen sözleri «haryt-maddy» diýen sözlere çalşyrmaly;

ýedinji bölegi şu görnüşde beýan etmeli:

«7. Umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydynyň möçberi umumy girdejiniň 2 göterimi möçberinde bellenilýär.»;

dokuzynjy bölegi şu görnüşde beýan etmeli:

«9. Hasabat (salgyt) döwri üçin umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydy şu maddanyň dördünji bölegine laýyklykda hasaplanýan salgyt özenini şu maddanyň ýedinji böleginde kesgitlenen salgyt möçberine köpeltmek arkaly kesgitlenýär.»;

onunjy bölekde:

birinji we ikinji tesimlerde «1-nji bölüminde» we «goşmaça patent tölegi» diýen sözleri degişlilikde «birinji böleginde» we «umumy girdejiden tölenilýän girdeji salgydy» diýen sözlere çalşyrmaly;

üçünji tesimde «(goşmaça patent tölegi)» diýen sözleri aýyrmaly.

2. 1999-njy ýylyň 23-nji noýabryndaky «Paýdarlar jemgyýetleri hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1999 ý., № 4, 55-nji madda; 2009 ý., № 2, 33-nji madda; 2012 ý., № 1, 48-nji madda; 2015 ý., № 1, 30-njy madda, № 2, 66-njy madda) 12-nji maddasynyň birinji böleginiň ikinji tesiminde «kanunçylykdan bellenen iň az iş hakynyň azyndan» diýen sözleri «Türkmenistanyň kanunçylygy bilen salgytlary we ýygymlary hasaplamak üçin bellenilen binýatlyk mukdarynyň» diýen sözlere çalşyrmaly.

3. 2000-nji ýylyň 15-nji iýunyndaky «Kärhanalar hakynda» Türkmenistanyň Kanunynda (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2000 ý., № 2, 13-nji madda; 2009 ý., № 2, 33-nji madda; 2012 ý., № 1, 48-nji madda, № 2, 51-nji madda; 2013 ý., № 4, 82-nji madda; 2015 ý., № 1, 31-nji madda; 2016 ý., № 1, 71-nji madda; 2017 ý., № 4, 147-nji madda; 2018 ý., № 2, 43-nji madda; 2019 ý., № 2, 35-nji madda; 2020 ý., № 1, 13-nji madda; 2021 ý., № 1, 16-njy madda):

1) 11-nji maddanyň ikinji böleginde «hukuk kämillikli fiziki we edara görnüşindäki taraplar» we «taraplary» diýen sözleri degişlilikde «ýuridik şahslar we kämillik ukyby bolan fiziki şahslar» we «şahslary» diýen sözlere çalşyrmaly;

2) 12-nji maddada:

üçünji bölegiň üçünji we dördünji tesimlerini birleşdirmeli we şu görnüşde beýan etmeli:

«esaslandyryjylaryň sanawy, eger esaslandyryjy ýuridik şahs bolsa, onda onuň adyny, hukuk salgysyny görkezmek bilen, eger esaslandyryjy fiziki şahs bolsa, onda onuň familiýasyny, adyny, atasynyň adyny, ýaşaýan ýerini we şahsyýetini tassyklaýan resminamanyň maglumatlaryny görkezmek bilen;»;

bäşinji bölegiň ikinji tesiminde «edara görnüşindäki taraplar degişli edara görnüşindäki tarapyň» diýen sözleri «ýuridik şahslar degişli ýuridik şahsyň» diýen sözlere çalşyrmaly;

3) 13-nji maddada:

birinji bölekde «edara görnüşindäki tarap» diýen sözleri «ýuridik şahs» diýen sözlere çalşyrmaly;

ikinji bölegiň üçünji we dördünji tesimlerini birleşdirmeli we şu görnüşde beýan etmeli:

«esaslandyryjylaryň (gatnaşyjylaryň) sanawy, eger esaslandyryjy ýuridik şahs bolsa, onda onuň adyny, hukuk salgysyny görkezmek bilen, eger esaslandyryjy fiziki şahs bolsa, onda onuň familiýasyny, adyny, atasynyň adyny, ýaşaýan ýerini we şahsyýetini tassyklaýan resminamanyň maglumatlaryny görkezmek bilen;»;

4) 15-nji maddada:

birinji bölegi şu görnüşde beýan etmeli:

«1. Kärhanalaryň döwlet belligi Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi hem-de onuň welaýat we Aşgabat şäher Baş maliýe we ykdysadyýet müdirlikleri tarapyndan amala aşyrylýar.»;

dördünji bölekde «edara görnüşindäki taraplaryň» diýen sözleri «Ýuridik şahslaryň» diýen sözlere çalşyrmaly;

bäşinji bölekde «edara görnüşindäki taraplaryň Ýeke-täk döwlet sanawyndan göçürmäni on gün möhletde» diýen sözleri «Ýuridik şahslaryň ýeke-täk döwlet sanawyndan maglumatlary üç iş güni möhletde» diýen sözlere çalşyrmaly;

5) 17-nji maddanyň ikinji böleginde:

dördünji we bäşinji tesimleri birleşdirmeli we şu görnüşde beýan etmeli:

«esaslandyryjylaryň sanawy, eger esaslandyryjy ýuridik şahs bolsa, onda onuň adyny, hukuk salgysyny görkezmek bilen, eger esaslandyryjy fiziki şahs bolsa, onda onuň familiýasyny, adyny, atasynyň adyny, ýaşaýan ýerini we şahsyýetini tassyklaýan resminamanyň maglumatlaryny görkezmek bilen.»;

altynjy, ýedinji we sekizinji tesimleri aýyrmaly;

6) 21-nji maddanyň ikinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:

«2. Kärhananyň adynyň, onuň eýesiniň ýa-da hukuk salgysynyň, esaslandyryjylaryň düzüminiň, onuň guramaçylyk-hukuk görnüşiniň üýtgedilmegini göz öňünde tutýan esaslandyryş resminamalaryndaky üýtgetmeler diňe kärhananyň gaýtadan bellige alynmagy geçirilen pursadyndan güýje girýär.

Kärhananyň gaýtadan bellige alynmagy kärhanany döwlet belligine almak üçin göz öňünde tutulan tertipde we möhletlerde Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi hem-de onuň welaýat we Aşgabat şäher Baş maliýe we ykdysadyýet müdirlikleri tarapyndan amala aşyrylýar.»;

7) 23-nji maddada:

birinji bölekde «edara görnüşindäki taraplaryň» diýen sözleri «Ýuridik şahslaryň» diýen sözlere çalşyrmaly;

ikinji bölekde:

birinji tesimde we «a» bentde «Şahamçasy» we «şahamçasy» diýen sözleri degişlilikde «Şahamçany» we «şahamçany» diýen sözlere çalşyrmaly;

«b», «ç» we «e» bentleri güýjüni ýitiren diýip ykrar etmeli;

üçünji bölegi aýyrmaly;

8) 24-nji maddanyň birinji böleginiň ýedinji tesiminde «şereketi» diýen sözi «jemgyýeti» diýen söze çalşyrmaly;

9) 29-njy maddada;

adynda we mazmunynda «şereketi», «şereketiniň», «şereketine», «şereketini», «şereketiň» we «şereketleri» diýen sözleri degişlilikde «jemgyýeti», «jemgyýetiniň», «jemgyýetine», «jemgyýetini», «jemgyýetiň» we «jemgyýetleri» diýen sözlere çalşyrmaly;

birinji bölegi şu görnüşde beýan etmeli:

«1. Bilelikdäki işi amala aşyrmak üçin iki we şondan köp fiziki we (ýa-da) ýuridik şahslaryň birleşigi hojalyk jemgyýeti hasaplanylýar.»;

üçünji bölekde «edara görnüşindäki taraplaryň» diýen sözleri «ýuridik şahslaryň» diýen sözlere çalşyrmaly;

10) Kanunyň ýazgysynda edara görnüşindäki taraplaryň ýeke-täk döwlet sanawyna, edara görnüşindäki tarapa, edara görnüşindäki taraplara, fiziki tarapa we fiziki taraplara salgylanmalary degişlilikde Ýuridik şahslaryň ýeke-täk döwlet sanawyna, ýuridik şahsa, ýuridik şahslara, fiziki şahsa we fiziki şahslara salgylanmalara çalşyrmaly.

4. 2011-nji ýylyň 1-nji oktýabryndaky «Daşary ykdysady gatnaşyklarynda puly kadalaşdyrmak we pula gözegçilik etmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2011 ý., № 4, 74-nji madda; 2013 ý., № 3, 59-njy madda; 2014 ý., № 1, 49-njy madda; 2015 ý., № 1, 45-nji madda; 2017 ý., № 4, 147-nji madda; 2018 ý., № 2, 43-nji madda; 2020 ý., № 1, 15-nji madda, № 4, 83-nji madda) 8-nji maddasynyň üçünji böleginiň 3-nji bendinde «degişli patentiň» diýen sözleri «salgyt salmagyň ýönekeýleşdirilen ulgamy bellenilen işleriň görnüşleri üçin girdeji salgydynyň bellenen ululygynyň tölenendigine şaýatlyk edýän tassyknamasynyň» diýen sözlere çalşyrmaly.

5. 2015-nji ýylyň 28-nji fewralyndaky «Demir ýol ulagy hakynda» Türkmenistanyň Kanunynda (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2015 ý., № 1, 20-nji madda; 2018 ý., № 2, 43-nji madda; 2019 ý., № 2, 36-njy madda):

8-nji maddada:

2-nji bende şu mazmunly kiçi bentleri goşmaly:

«g) Demir ýollaryň sowma zolaklarynyň bellenilmeginiň we peýdalanylmagynyň tertibini;

h) Demir ýollaryň we demir ýol ulagynyň beýleki obýektleriniň gorag zolaklarynyň bellenilmeginiň tertibini;»;

4-nji bendi güýjüni ýitiren diýip ykrar etmeli;

13-nji maddanyň üçünji böleginiň ikinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:

«Demir ýollaryň sowma zolaklarynyň bellenilmeginiň we peýdalanylmagynyň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýar.».

6. 2018-nji ýylyň 1-nji dekabryndаky «Alkogolyň zyýanly täsiriniň öňüni almak hakynda» Türkmenistanyň Kanunynda (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2018 ý., № 4, 105-nji madda; 2019 ý., № 1, 14-nji madda, № 4, 70-nji madda):

14-nji maddanyň bäşinji böleginiň ikinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:

«Pes alkogolly içgileriň belgilenmesinde içginiň bir günde ulanylmagy maslahat berilýän möçberi barada ýazgy bolmalydyr.»;

18-nji maddanyň 6-njy bendini şu görnüşde beýan etmeli:

«6) bedenterbiýe-sagaldyş we sport obýektlerinden, saglygy goraýyş edaralaryndan we medeniýet edaralaryndan, menzillerden, ýolagçy platformalaryndan, howa menzillerinden, deňiz we derýa portlaryndan, ulag ýangyç guýuş beketlerinden, harby maksatly obýektlerden ýigrimi bäş metre çenli aralykda ýerleşýän söwda obýektlerine (paçsyz söwda dükanlary muňa degişli däldir). Şu bentde we şu maddanyň 1-nji bendinde bellenen aralygy kesgitlemek Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda amala aşyrylýar;»;

21-nji maddanyň üçünji böleginde «aýratyn ammar jaýlarynyň bolmagy hakyndaky» diýen sözleri aýyrmaly;

24-nji maddanyň altynjy böleginiň 5-nji bendini şu görnüşde beýan etmeli:

«5) şu Kanunyň 14-nji maddasynyň dokuzynjy böleginde görkezilen gaplara gaplanylan;».

II. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden herekete girizilýär.

Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow.

Aşgabat şäheri, 2021-nji ýylyň 13-nji noýabry.